Westminster Abbey; het hart van de Engelse geschiedenis.

Eén van de landmarks van de stad London, en tevens één van de beroemdste kerken ter wereld, is Westminster Abbey. Een iconisch bouwwerk als het gaat om de architectuur, maar vooral ook vanwege de rijke historie. Opgebouwd in de meer dan 1060 jaar dat de kerk het gezicht van London bepaalt. Er zijn vele invalshoeken die je zou kunnen kiezen om iets over de kerk te schrijven. De focus zou bijvoorbeeld kunnen liggen op het ontstaan van de kerk, de bouwstijl, het interieur, de kroning van Engelse vorsten sinds 1066, of de zestien koninklijke huwelijken die hier plaats hebben gevonden. In deze blog kiezen we echter een andere insteek. Westminster Abbey is namelijk de laatste rustplaats van meer dan 3300 prominente, soms zelfs iconische, Engelse prominenten. Sommigen omschrijven de kerk als het Engelse ‘Valhalla’ hierbij verwijzend naar het mythologische Noorse dodenrijk.

Vooraanzicht van Westminster Abbey in London.

Zestien monarchen, acht minister-presidenten en vele dichters, schrijvers, wetenschappers en generaals zijn in de grond onder Westminster Abbey begraven of bijgezet in de muren van de kerk. Hier een selectie van een aantal bijzondere personen die hun laatste rustplaats onder de kerk hebben gevonden.

Mary Tudor.

Eén van de meest in het oog springende namen van Engelse vorsten die begraven is in Westminster Abbey is die van koningin Mary I ofwel Mary Tudor. Deze koningin, die slechts vijf jaar de vorstin van Engeland was (1553-1558), stond ook wel bekend als Bloody Mary. Als dochter van Hendrik VIII, de koning die twee van zijn vrouwen liet onthoofden, zat de moordlust die ze had wellicht in haar genen. In een poging het protestantisme de kop in te drukken liet ze honderden protestanten in het openbaar executeren. Door haar huwelijk met de Spaanse Filips II werd Mary I niet alleen koningin van Engeland, maar ook van het Spaanse rijk waaronder de Nederlanden.

Elisabeth I.

Vlakbij Mary Tudor ligt haar halfzus, ook dochter van Hendrik VIII, Elisabeth I. Waar Mary bekend staat om haar meedogenloosheid en geweld, staat Elisabeth bekend om haar uitstekende bestuurlijke kwaliteiten. Overleden in 1603 was ze 45 jaar lang de koningin van Engeland. Elizabeth beschikte over niet te ontkennen intellectuele kwaliteiten, politiek vernuft en gevoel voor publiciteit. Ze werd tijdens haar leven ook wel “Good Queen Bess” genoemd. Onder haar heerschappij werden de Spanjaarden op zee verslagen en werd er afgerekend met de invloed van de paus in Engeland.

Vele graven onder de vloer van de kerk.

Edward V.

Een mysterieus graf is die van vermoedelijk Edward V van Engeland. Na de plotselinge dood van zijn vader in 1483 erfde Eduard op 12-jarige leeftijd de troon onder een regentschap. Zijn oom Richard, hertog van Gloucester (zijn vaders broer), nam de zorg voor de jonge koning op zich. Binnen drie maanden greep Richard de macht en sloot hij de jonge Eduard op in de Tower in London. Na een tijdje werd niets meer van de jonge koning vernomen. Bijna 200 jaar later werden er in een trappenhuis in de Tower kinderbotten gevonden. Men ging er vanuit dat dit Eduard moet zijn geweest. Hij werd begraven in Westminster Abbey. Of het echt de botten van de jonge opgesloten koning zijn, is nooit bewezen.

Diverse andere graven.

Naast deze vorsten zijn ook de resten van beroemde wetenschappers te vinden onder de Westminster Abbey. Isaac Newton, overleden in 1727 en degene die de zwaartekracht wetenschappelijk onder woorden bracht, ligt gebroederlijk naast de recent overleden fysicus Stephen Hawking. Daarnaast zijn ook Charles Darwin, de bioloog die de evolutieleer ontdekte en Joseph John Thomson, de ontdekker van de elektron in de kerk begraven. Op het gebied van kunst en cultuur zijn onder andere de graven van componist Georg Friedrich Händel en schrijver Charles Dickens in Westminster Abbey te vinden.

Het graf van Charles Dickens.

Willem III van Oranje.

Een graf met een grote connectie met Nederland is het graf van Willem III van Oranje. Geboren in Den Haag als zoon van de Nederlandse stadhouder Willem II en de Engelse prinses Maria Henriëtte Stuart, trouwde hij in 1677 met de dochter van de Engelse koning, Maria Stuart. Hierdoor maakte hij, naast stadhouder in Nederland te zijn, ook aanspraak op de Engelse kroon. Tussen 1689 en 1702 was hij de koning van Engeland, Schotland en Ierland. Hij is één van de weinige Oranjes die niet begraven zijn in de grafkerk in Delft.

Winston Churchill.

Interessant is ook het verhaal van oorlogspremier Winston Churchill. Hoewel de Engelse staat graag wilde dat hij begraven werd in Westminster Abbey, verkoos hij zelf het familiegraf in Bladon als laatste rustplaats. De uitvaartplechtigheid vond wel plaats in Westminster Abbey, daarna vertrok het lichaam van Churchill per boot en trein naar de door hem gekozen begraafplaats.

Graf van de onbekende soldaat.

Bij de hoofdingang ligt het grote graf van de onbekende soldaat, als eerbetoon aan een in de Eerste Wereldoorlog omgekomen soldaat, en verder aan alle gesneuvelde militairen, „die hun leven gaven voor God, land en volk” en die “onbekend van naam en rang” gebleven zijn, zo meldt de tekst in de vloer. Het laatste woord op de liggende steen is aan het woord dat alle eeuwen omspant: “De Heere kent degenen die de Zijne zijn”.

Het graf van de onbekende soldaat.

Kortom; Westminster Abbey mag met recht het hart van de Engelse geschiedenis genoemd worden.

Mijn ontmoeting met Sir Winston.

Toen op 1 september 1939 de oorlog uitbrak die premier Chamberlain had willen voorkomen, werd Winston Churchill benoemd tot minister van marine. Toen Chamberlain na rampzalige nederlagen in Noorwegen op 10 mei 1940 als premier aftrad, werd hij opgevolgd door Churchill. Churchills toespraken waren een inspiratie voor het Britse volk. Kort voor de slag om Engeland sprak hij de volgende legendarische woorden;

“We shall defend our island, whatever the cost may be, we shall fight on the beaches, we shall fight on the landing grounds, we shall fight in the fields and in the streets, we shall fight in the hills; we shall never surrender.”

Churchill was de premier die Engeland door de tweede wereldoorlog leidde. Hoewel voor sommigen omstreden, is hij het symbool geworden van de onverzettelijkheid en de vechtersmentaliteit van Engeland. Een nationale held en ook internationaal zeer gewaardeerd en bewonderd.

Sinds jaren ben ik gefascineerd door deze Engelse oorlogspremier, Sir Winston Churchill. Een even markante als interessante man waarover de verhalen, zowel mythen als waarheden, talrijk zijn. Vorig jaar had ik de kans om dicht bij deze man te kunnen zijn. Een kans die ik niet kon laten lopen.

Winston Churchill in een karakteristieke pose. De V van Victory waren samen met zijn bolhoed en onafscheidelijke sigaar typisch Churchill.

De ontmoeting.

In de zomer van 2017 maakte ik een rondreis door het zuiden van Engeland. Deze reis leidde mij onder andere door het graafschap Oxfordshire. Ik wist dat me hier een bijzondere ontmoeting te wachten stond. Ik parkeerde mijn auto in de smalle heuvelachtige straatjes van het dorpje Bladon. Even daarvoor was ik langs een enorm landhuis gereden, Blemheim palace. Dit kasteelachtige huis is 300 jaar in de familie van de Churchills geweest en is het geboortehuis van Winston Churchill en veel van zijn voorouders. Het is een korte wandeling van de parkeerplaats naar de kleine dorpskerk, de Saint Martin’s Church, van Bladon. Terwijl ik langs de talrijke graven loop die rondom de kerk te vinden zijn, voel ik toch enige spanning. Een ontmoeting met iemand die ik zo bewonder is toch geen alledaagse bezigheid. Het is doodstil, geen mens te zien. Als ik de kerk voorbij loop, zie ik al waar ik moet zijn. Een groot familiegraf waar de ouders en vrouw, Clementine, van Winston Churchill ook hun laatste rustplaats hebben gevonden. Een simpele betonnen grafsteen met daarin de namen, geboorte- en sterfdata van Winston en zijn vrouw markeert de plaats waar ze begraven zijn. Juist de rust op de begraafplaats en de simpele steen raken me. Geen praalgraf ergens in London zoals andere grote staatsmannen hadden gekregen, geen mensen die zich verdringen voor een foto en geen toeristisch circus. Rust en een moment om er even alleen te zijn en een eerbetoon te kunnen brengen. Ik leg een bloem op de grafsteen en na een moment van stilte loop ik terug naar de auto. Dichter bij dit icoon, dichter bij deze man die de geschiedenis heeft veranderd, zal ik niet kunnen komen.

Saint Matin’s Church in Bladon.

De laatste reis van Winston Churchill.

Toen Churchill in 1965 in London overleed, vonden eerst officiële plechtigheden plaats in deze Engelse hoofdstad. Met afgevaardigden uit maar liefst 112 verschillende landen werd Churchills uitvaart de grootste staatsbegrafenis uit de geschiedenis. De rouwdienst voor de overleden premier vond plaats in de St. Pauls Cathedral. Als eerbetoon voor Churchill werd het klokkenspel van de Big Ben die dag stilgezet. Wel luidde de Great Tom Bell van de St. Pauls Cathedral. Dit was voorheen alleen gebruikelijk bij begrafenissen van leden van de koninklijke familie en bisschoppen.

In totaal zaten op 30 januari 1965 ongeveer 350 miljoen mensen aan de buis gekluisterd, inclusief 25 miljoen Britten. Zij zagen hoe Churchills kist op het vaartuig MV Havengore over de rivier de Theems werd verplaatst van de pier bij de Tower of London naar het Waterloo treinstation. Op dat moment lieten de Londense dokwerkers onaangekondigd de grote armen van hun hijskranen op de oever langzaam ‘buigen’, als laatste burgerlijke saluut aan Churchill. Vanaf het Waterloo treinstation werd de kist in een speciaal beschilderde wagon van de ‘begrafenistrein’ naar Oxfordshire vervoerd. Op zijn eigen verzoek werd Sir Winston Churchill daar begraven in het familiegraf op Saint Martin’s Churchyard in Bladon, een dorp vlakbij Woodstock.