De Piersonrellen

Piersonrellen Nijmegen

-Ruud Willems

Je zou het waarschijnlijk niet verwachten als je lekker zit te eten bij één van de restaurantjes aan de Betouwstraat in Nijmegen, maar om de hoek hebben zich begin jaren `80 van de vorige eeuw grote krakersrellen voorgedaan. Zo groot dat er tweehonderd ME-busjes, drie Leopard-tanks en twee bergingstanks werden ingezet. En dat allemaal in Nijmegen, in de Piersonstraat. Deze straat bevindt zich parallel aan de Bloemerstraat en de Molenstraat, met daartussen ook nog het Karrengas.

Politiek activisme

Nijmegen was eind jaren zeventig een centrum van politiek activisme geworden. De rol van de universiteit was daarbij van groot belang. Al in 1967 was in Nijmegen de “Kritiesche Universiteit” opgericht en opstand tegen de gevestigde structuur zag men door heel Europa in die tijd, zeker ook in Nijmegen. De studenten protesteerden tegen de oorlog in Vietnam, de armoede en uitbuiting in de Derde Wereld, maar ook tegen sociale misstanden in wijken binnen de eigen stadsgrenzen. Nijmegen werd in de jaren `70 een stad van tegenbewegingen en subculturen. Punkers, potten, flikkers, geitenwollen sokken, linkse activisten, je vond het in Nijmegen.

De geest van begin jaren `80

Begin jaren `80 verkeerde Nederland, en zeker ook Nijmegen in een crisis. Rentes vlogen omhoog en de opgelopen loonkosten zorgden voor een slechte internationale positie van de Nederlandse economie. Het koppelen van de gulden aan de Duitse mark leek een initieel ongelukkige keuze met overwaardering van de gulden als resultaat. De werkloosheid steeg tussen 1979 en 1983 van 5.1% naar 17%. Hypotheekrentes bereikten een record van 10-12% in 1981. Ter illustratie: voor een huis van 200.000 euro betaal je op dit moment met de huidige lage rentestanden voor een hypotheek per maand minder dan 250,- Euro aan rente (vijf jaar vast), met 12% aan je broek wordt dat 2000,- Euro. Hierbij kunnen we dus gerust van een recessie spreken. De woningnood was schrijnend in Nijmegen. Het was de harde werkelijkheid aan de vooravond van de gebeurtenissen in het centrum van Nijmegen.

Parkeren, maar waar?

In de jaren `70 en `80 boog de gemeente Nijmegen zich over de vraag waar nieuwe parkeergelegenheid te realiseren in het centrum. Winkels waren slecht te bereiken vonden de klagende winkeliers en er moest wat gebeuren. Uiteindelijk kwamen er twee scenario`s in beeld: een parkeergarage onder Plein `44, of een bovengrondse parkeergarage  in de Piersonstraat. Geld bleek uiteindelijk zoals altijd de beslissing te forceren in het “voordeel” van de Zeigelhof grenzend aan de Piersonstraat. Het complex zou dan ook de naam Zeigelhof gaan dragen en zou anderhalf miljoen gulden goedkoper zijn dan een te realiseren project onder plein `44. De demonstraten waren echter van mening dat 200 parkeerplekken niet op wogen tegen 20.000 woningzoekenden.

Aanloop

De omringende panden werden door de gemeente aangekocht met als doel deze met de grond gelijk te maken. Koren op de molen van de krakers, want die trokken snel in de leegstaande panden. Dit ondanks de grote weerstand tegen het project. Tegenstanders spanden tevergeefs tal van procedures tegen de gemeente aan. Maar de gemeente bleef bij haar standpunt, een beslissing met grote gevolgen zoals zou blijken. De krakers waren goed georganiseerd en hadden zelfs een eigen radiozender: Radio Rataplan, die de gang van zaken voor de krakers coördineerde. Ze zetten het gebied af met prikkeldraad en zand en zelfs een lelijk eendje werd gebruikt om de zaak op slot te gooien. Een tankgracht werd aangelegd om het de indringers zo lastig mogelijk te maken. Een confrontatie leek dan ook onvermijdelijk.

Rellen

Op 23 februari kwam het tot een confrontatie tussen demonstranten en de autoriteiten. De gemeente had de ontruiming van de panden bevolen waarop 2000 militairen, marechaussee en ME begonnen aan de ontruiming. Een vreedzame zitblokkade bij de Bloemerstraat werd hardhandig opgeruimd. Door de hele stad hing de lucht van traangas. Er zijn verhalen bekend van vrouwelijke demonstranten die door de autoriteiten in hun borsten werden geknepen om ze sneller weg te krijgen. Overal renden groepjes mensen met de ME achter zich aan. Er werd geslagen en geschopt en honden werden ingezet. Tanks veegden de barricades weg alsof ze er niet hadden gestaan. De stad was verworden tot een oorlogszone.

Ook in de Indische buurt ontstonden gevechten later op de dag en ook hier greep de ME hardhandig in. Er vielen die dag naar schatting zo`n 70 á 80 gewonden.

Foto: Arnhems Persagentschap

Foto: Arnhems Persagentschap

Nasleep

Na de ontruiming vonden er in het centrum nog dagenlang protesmarsen plaats waarbij de grootste zo`n 15.000 mensen telde. Burgemeester Hermsen moest verantwoording afleggen over de aanpak van de ontruiming maar mocht uiteindelijk aanblijven. De parkeergarage kwam er niet maar duidelijk voor de gemeente was het wel dat er eerst draagvlak moest zijn alvorens over te gaan tot realisatie van zulke omstreden plannen. Nijmegen heeft hier wel duidelijk zijn brand als “linkse” stad
gevestigd en kent ook nu nog subculturen waarvan de wortels zijn ontstaan in de tijd van de Piersonrellen en daarvoor.