“Stonewall” Jackson, geniaal strateeg of maniakale gek?

R. Smienk

‘Old Blue Light’

Een legende! Een generaal die legers van duizenden manschappen, zo leek het, liet verdwijnen om vervolgens kilometers verderop, in de rug van de vijand, weer op te duiken. Niet voor niets door de grote leider van de Confederatie Robert E. Lee als één van de besten genoemd. Veel van de door Jackson gebruikte tactieken worden tot op de dag van vandaag nog gebruikt als lesstof op de befaamde militaire academie Westpoint, waar de toekomstige leiders van het Amerikaanse leger hun opleiding en training krijgen. Dezelfde man had onder zijn manschappen de bijnaam ‘Old Blue Light’: vernoemd naar de doffe blauwige kleur van zijn ogen als de strijd daadwerkelijk op het ount van beginnen stond. Extreem hard voor zowel zijn eigen manschappen als de vijand, waarbij hij geen genoegen nam met het alleen verslaan van deze vijand. Deze moest volledig vernietigd worden, zo zei Jackson na de slag bij Fredericksburg in december 1862. Een man die, als hij al thuis was, zelden de studeerkamer van zijn huis in Lexington Viginia verliet. Wanneer hij in de woonkamer vertoefde, mocht zijn vrouw Anna alleen dan met hem spreken wanneer zijn stoel naar de kamer toe was gedraaid. Was deze naar de muur gedraaid dan mocht Jackson niet gestoord worden want dan was hij diep aan het nadenken. Wie was deze Jackson eigenlijk? Een briljante leider of een brute slager? Geniaal of gek?

Van boer tot generaal

Thomas J. Jackson werd geboren in 1824, als derde kind van Jonathan en Julia Jackson in het huidige West Virginia. Vader Jonathan was een goede advocaat, maar een zeer slechte zakenman. Toen hij in 1826 overleed, liet hij de familie in grote schulden achter. Thomas werd naar zijn oom op het platteland gestuurd en groeide daar op. Naar school gaan en leren was niet vanzelfsprekend, maar Thomas leerde graag en ontwikkelde zich snel. Toen hij zestien jaar was gaf hij al les op een school in de buurt en toen hij zeventien was ging hij aan het werk in de plaatselijke rechtbank. De toekomst van Jackson, zo was zijn eigen overtuiging, lag in het studeren en in het geloof. Toen er voor zijn district een plek ontstond op de militaire academie West Point, greep Jackson zijn kans. Hij arriveerde er in 1842, gekleed in simpele plattelandskleding. Jackson viel gelijk op tussen de zonen van politici, generaals en rijke burgers. Aan het einde van het eerste jaar, velen waren al verbaasd dat hij het zo lang had volgehouden, stond zijn naam onderaan de scorelijst van zijn klas. Klasgenoten noemden hem ‘Tom Fool’ en sarcastisch ‘de generaal’ omdat hij, ongeacht tegenargumenten, altijd vasthield aan zijn eigen zienswijze. Jackson zette echter door en studeerde hard. Toen hij na vier jaar afstudeerde aan West Point was hij opgeklommen tot zeventiende van zijn klas.

Oorlog met Mexico

Ten tijde van het afstuderen van Jackson was in het zuiden van de Verendigde Staten een verbeten oorlog met Mexico (1846-1848) aan de gang. Deze oorlog, voornamelijk een strijd om grond (Californië en Texas), was het beginpunt van de militaire carrière van de jonge luitenant Jackson. In de 15 maanden dat hij in Mexico vocht viel hij direct op door moed, doorzettingsvermogen maar ook zijn probleem met gezag. Na een flinke ruzie met zijn meerdere en de daarop volgende straf, besloot Jackson te solliciteren op een functie als militair docent. In 1852, ondanks zijn moedige daden tijdens de oorlog met Mexico, nam Thomas Jackson het besluit zijn actieve militaire carrière te beëindigen en zich te richten op het lesgeven van jonge cadetten.

jackson

De jonge Thomas Jackson. – Bron: civilwartalk.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De plicht roept.

In 1861 was de onrust in de Verenigde Staten groot. De onenigheid tussen de federale en confederale staten bereikte het kookpunt. Over het hele land ontstonden kleine en grotere schermutselingen tussen de, over het algemene goed getrainde en bewapende soldaten van het federale leger, en de soldaten van het confederale leger, die dit veel minder goed voor elkaar hadden. De militaire leiders van de confederale staten waren naarstig op zoek naar ervaren mannen die de troepen zouden kunnen leiden. Jackson, opgegroeid in het zuiden en in bezit van gevechtservaring aan de grens met Mexico, werd ook benaderd. Jackson had liever gezien dat zijn thuisstaat, West-Virginia, zich had aangesloten bij de federale staten onder leiding van president Abraham Lincoln. Toen West-Virginia zich echter aansloot bij de confederale staten koos Jackson voor zijn staat in plaats van de eenheid van het land.

Bull Run

In juli 1861 zette Jackson, toen al bevorderd tot brigade generaal, zijn eerste stappen in het worden van de legende die hij voor veel mensen vandaag de dag is. Tijdens de eerste grote slag van de Amerikaanse Burgeroorlog, de slag bij ‘Bull Run’, wist hij met zijn manschappen te voorkomen dat de soldaten van het federale leger door de linie van het confederale leger konden breken. Het was ook tijdens deze slag dat Jackson zijn bekende bijnaam ‘Stonewall’ kreeg. Jackson stond als een muur rechtop om zijn troepen aan te sturen terwijl de kogels hem om de oren vlogen. Naar aanleiding van zijn goede militaire leiderschap tijdens de slag om ‘Bull Run’, kreeg Jackson een steeds prominentere plaats als generaal in het confederale leger. Waar zijn eigenwijsheid hem tijdens zijn studie misschien wat tegen werkte, werd dit nu juist gezien als een bijzonder sterke eigenschap. Hij leidde expedities en werd door opperbevelhebber Robert E. Lee persoonlijk aangesteld om West Virginia te verdedigen tegen een invasie van federale troepen. Met een leger van 18.000 manschappen wist Jackson 3 legers van in totaal 60.000 federale troepen tegen te houden. De soldaten van Jackson noemden zichzelf trots ‘cavalerie te voet’, omdat ze zo snel konden manoeuvreren. Hoewel Jackson door zijn soldaten werd vereerd, was hij erg streng voor zijn officieren. Er werden straffen uitgedeeld voor de kleinste overtredingen en de officieren mochten geen enkele tactische beslissing nemen.

Samenwerking met generaal Robert E. Lee.

Na de bijzondere prestatie van Jackson in West Virginia voegde opperbevelhebber Lee hem toe als generaal in zijn eigen regiment. Jackson maakte in overleg met Lee de tactische en strategische plannen en had een sleutelpositie bij het uitvoeren van deze plannen. In 1862 en 1863 wisten ze samen vele grote successen te boeken terwijl de federale legers steeds meer de overhand kregen in de gehele burgeroorlog. Het grootste succes moest toen nog komen. In mei 1863 vond de slag bij Chancellorsville plaats. Een overmacht van 130.000 federale troepen kwam te staan tegenover 60.000 confederale soldaten onder het commando van Lee en Jackson. Door zijn uitzonderlijke tactische inzicht wist Jackson zich met 28.000 manschappen in de rug van de federale troepen te positioneren. Nietsontziend richtten de mannen van Jackson een ware slachtpartij aan. Het federale leger zag zich hierdoor genoodzaakt terug te trekken.

Robert E. Lee - Bron: Biography.com

Robert E. Lee – Bron: Biography.com

 

De dood komt te vroeg.

Het zal altijd onduidelijk blijven hoe de Amerikaanse burgeroorlog afgelopen zou zijn als Jackson deze tot het einde mee had kunnen maken. De eigenwijsheid van Jackson zorgde ervoor dat hij eerder overleed dan nodig was geweest. Direct na het behalen van de overwinning bij Chancellorsville ging generaal Jackson persoonlijk op verkenning om de troepenbeweging van de federale legers in kaart te brengen. Persoonlijk,want zoals gezegd liet hij niets aan zijn officieren over. Ditmaal kostte hem dit echter zijn leven. Toen Jackson met enkele manschappen door de bossen trok werden hij en zijn mannen beschoten door, naar later bleek, vriendschappelijke troepen. Deze dachten dat ze te maken hadden met afgedwaalde federale soldaten. Zeker 3 kogels raakten Jackson, waarvan er 1 het bot onder zijn linker schouder brak. Direct besloten de artsen in het veldhospitaal zijn arm te amputeren. Deze operatie leek aanvankelijk een succes. Enkele dagen later leek Jackson zelfs weer de oude te worden. Hij had overleg met andere generaals, maakte nieuwe plannen en knapte op. Na 4 dagen ontwikkelde zich echter een koorts die steeds erger werd, en uiteindelijk fataal bleek. Hieraan overleed Jackson op 10 mei 1863, slechts 39 jaar oud. Hij werd begraven in de staat waar hij voor vocht, Lexington Virginia.

sterfbed

De dood van Stonewall Jackson in beeld – Bron: civilwarprofiles.com

 

Omstreden Olympische Spelen

Ruud Willems

Beladen

De Olympische Spelen, het sportevenement dat verbroedering tot doel heeft en dat het credo: “meedoen is belangrijker dan winnen” omarmt, staat tijdens dit evenement in Rio de Janeiro onder zware druk. De Olympische gedachte lijkt verder weg dan ooit. Zo is winnen wel degelijk belangrijker dan meedoen, en dit wordt ook geldelijk gestimuleerd door bijvoorbeeld het NOC-NSF: een gouden-medaillist krijgt een bonus van 30.000 Euro, voor zilver en brons gaat het om respectievelijk 22.500 en 15.000 Euro. Geen grote bedragen, maar het gaat om het principe. Om de Olympische Spelen in Rio heerst een zweem van beladenheid die zeker niet nieuw is omtrent het grootste sportevenement dat er bestaat. Er waren de spelen van1936 in Nazi-Duitsland, waarbij het regime van Hitler en consorten er feilloos van uitging dat de arische deelnemers het goud op de koningsnummers zouden behalen, maar Jesse Owens, een zwarte Amerikaan, met niet minder dan zes gouden medialles naar huis keerde.  Er was het jaar 1956, waarbij verschillende landen om verschillende redenen niet aanwezig waren vanwege een boycot van de spelen. In 1972 voltrok zich het drama van München, waarbij de Palestijnse terreurorganisatie Zwarte September elf Israëlische sporters tijdens een gijzelingsactie om het leven bracht. 1980 en 1984 lieten wederom boycots zien van respectievelijk de Amerikanen (Moskou, 1980) en de Russen (Atlanta, 1984), tegen de achtergrond van de Koude Oorlog. De politiek heeft dus het toneel van de Olympische Spelen vaak misbruikt.

Groeiende financiële belangen

Maar ook de Olympische Spelen zelf, dat wil zeggen de organisatie erachter, is om diverse redenen omstreden te noemen. Al zo`n vijfentwintig jaar kent het evenement groeiende financiële en economische belangen. Het IOC trekt grote (lokale) bedrijven en sponsoren aan en het hele project gaat tegenwoordig om miljardendeals. Het evenement oefent een zwaar stempel uit op de regio waar het gehouden wordt. Zo had Barcelona vóór de daar gehouden Olymische Spelen van 1992 helemaal geen strand, terwijl je daar nu toch zeer comfortabel kunt vertoeven. Maar dat spempel laat niet altijd een positief blijvend karakter achter van een stad of regio. Zo is bijvoorbeeld door de Griekse econome Evangelia Kasimati in een in 2012 verschenen rapport over de Spelen in Athene aangetoond dat de economische groei, welke altijd als steunpijler en motivatie voor het houden van de Spelen worden aangedragen, slechts zeer tijdelijk van aard is geweest en zelfs nagenoeg geheel is afgenomen. De vraag is dan ook of de beloofde opbrengsten wel daadwerkelijk behaald worden voor een organiserend land. De Olympische parken die ontstaan zijn na vertek van het Olympisch circus vaak moeilijk door andere initiatieven te exploiteren zo blijkt in de praktijk. Toch zijn er ook succesverhalen. Zo waren de Spelen van 1984 te Atlanta en die van Barcelona in 1992 winstgevend. Hier vormt zich dus een gemengd beeld als het gaat om wel of geen economische groei door het houden van de Spelen.

Polarisatie

In Rio hebben de Olympische Spelen niet geleid tot verbroedering. Sterker nog, het voetbal-minded Rio (zoals de rest van het land) legt de controversen op verschillende gebieden duidelijk bloot. De velen die in de favela`s wonen en moeten vechten om rond te komen zijn van mening dat de miljarden gemoeid met het project van de Spelen beter en anders benut hadden moeten worden. En het volk laat dat ook merken, bijna was de fakkeldrager van de Olympische vlam niet eens op de plek van bestemming aangekomen, omdat een wodende menigte zich liet gelden. De investeringen zijn niet uit te leggen aan het volk dat in schrijnende omstandigheden leeft. Ook hier is de Olympische gedachte ver zoek.

Milieu

Ook de vervuiling in en om Rio is een groot probleem. De sporters die het water van de baai van Guanabara in moeten zijn gewaarschuwd: volgens een onderzoek van AP vanaf maart tot juli bleek het water ernstig vervuild. Een onderzoekster van de Texaanse universiteit, Kristina Mena heeft becijferd dat sporters die driemaal een theelepel van het vieze water binnen krijgen een kans van 99% hebben dat ze geïnfecteerd raken met virussen en/of bacteriën. Het immuunsysteem van de sporter in kwestie bepaalt vervolgens of deze ook daadwerkelijk ziek wordt. Het belang van de gezondheid van de sporters wordt te weinig vooropgesteld.

Capture

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Puur

Wat rest is waar het evenement in al zijn puurheid om zou moeten draaien, de atleten en hun prestaties. Want de Olympische Spelen blijven het hoogste podium bieden dat een sporter kan halen. Een atleet moet vier jaar lang (en soms langer) letterlijk alles aan de kant zetten om er uberhaupt te kunnen presteren. Het evenement biedt nog steeds heel veel moois ondanks de groeiende tegenstellingen die immers ook een afspiegeling vormen van dat wat er op het wereldtoneel in al zijn facetten speelt.

Paulus

Ruud Willems

Wereldreiziger

De vierdaagse van Nijmegen is weer achter de rug. Hierbij wandelen de fanatiekste deelnemers in 4 dagen meer dan 220 km. Niet slecht voor mensen die toch doorgaans tot andere vervoermiddelen gedwongen worden om naar hun werk te komen. Het wandelen is vandaag de dag tot een recreatieve bezigheid verworden. Hoe anders was dat in de tijd van de apostel Paulus, die toch wel hoog op het lijstje met reisrecords in een mensenleven moet staan als je leest waar de man in kwestie overal is geweest. In drie grote reizen heeft hij het christendom verspreid in diverse landen rondom de Middellandse Zee. Dat heeft deze reislustige discipel van Jezus zowel te voet, per schip en met behulp van de “bereidwillige” rug van menig lastdier volbracht. Het grootste deel zal Paulus echter te voet hebben afgelegd, omdat op andere wijze reizen prijzig was in die tijd. Het meeste wat we weten van Paulus valt op te maken uit de belangrijkste bron die men kan raadplegen over het leven van Paulus; het boek Handelingen uit het Nieuwe Testament. De man heeft tienduizenden kilometers gereisd om het evangelie te verspreiden onder potentiële bekeerlingen en mag daarmee met recht aanspraak maken op de titel “wereldreiziger”.

Visioen

Paulus was de zoon van een farizeeër. Farizeeërs vormden naast de sadduceeën en de essenen één van de drie belangrijkste stromingen binnen het jodendom. Paulus (of Saulus zoals hij toen nog heette), stond in die dagen bekend als een fervent vervolger van christenen, een ontluikende geloofsgroep na de dood van Jezus. Paulus maakte Jezus niet mee tijdens diens leven maar leerde hem, zoals hieronder zal blijken, op een andere manier kennen.

Aanzet tot bekering tot het christendom en daarmee zijn zendingsreizen, betrof een visioen dat Paulus  kreeg op het moment dat hij op weg was naar Damascus om jong-christenen te vervolgen, waarin Jezus voor hem verscheen en hem opdroeg zich te bekeren. In Damascus doopte men hem tot christen. Zijn positie was zowel onder joden als christenen echter niet onomstreden. De joden kregen een hekel aan hem omdat hij “kamp Jezus” had gekozen. Maar ook onder christenen was en is Paulus een omstreden figuur. Het debat over wie Paulus eigenlijk was en wat hij verkondigde laat verschillende interpretaties zien. Maar Paulus werd hoe dan ook  de meest fanatieke aanhanger van Jezus leer.

Reizen

Paulus, zoals hij na zijn doop in Damascus genoemd werd, ondernam zeker drie zendingsreizen om ongelovigen te winnen voor de leer van Jezus. Hieronder een kaart met daarop weergegeven zijn drie grote reizen.

Capture

 

 

 

 

 

 

 

Het voert te ver hier zijn reizen te verslaan maar Paulus is zonder twijfel van groot  belang geweest voor de verspreiding van het christendom in de landen rondom de (oostelijke) Middellandse Zee. Hij liet daarbij meer dan eens bijna het leven omdat hij lang niet overal “gewenst” was en tegen “heilige huisjes” aan schopte. Onder andere in Jeruzalem komt het tot conflicten met de joden die hem ervan betichtten een Griekse man de heilige tempel mee binnengenomen te hebben, daarmee heiligschennis plegende. Jeruzalem is in die tijd onderdeel van de Romeinse provincie Judea en Paulus wordt vanwege zijn omstreden uitspraken en preken verbannen naar Rome, om voor keizer Nero te verschijnen.

Eindstation

Paulus werd in gevangenschap per schip naar Rome gebracht. Paulus werd hier nog ruim twee jaar gevangen gehouden en verwierf er uiteindelijk het martelaarschap: Paulus werd veroordeeld en onthoofd. Maar pas nadat hij ook in gevangenschap velen die hem bezochten had bekeerd tot het christendom. De smeltkroes die Rome was bleek daarvoor uitermate geschikt. In de vierde eeuw werd op de plek waar de beenderen van Paulus gevonden zouden zijn een basiliek ter nagedachtenis gebouwd aan “De Apostel”. Deze kerk kennen we als de Sint Paulus buiten de muren”, ook vandaag nog een veelbezochte pelgrimskerk, en een bezoek zeer zeker waard.