Post-Civil War Vendetta en bloedwraak

Een oorlog binnen een oorlog

R. Smienk

Alle ingrediënten voor een goed verhaal zijn aanwezig; het door burgeroorlog verscheurde Verenigde Staten, twee schietgrage families, een liefdesdrama, wraak en een strijd om macht. Toch gaat het hier niet om een filmscript of goed boek, maar om de waargebeurde geschiedenis van de families Hatfield en McCoy. In Amerika zijn deze familienamen een begrip en hieromtrent zijn vele verhalen en mythen ontstaan. In 2012 werd er zelfs een miniserie opgenomen met onder andere Kevin Costner in de hoofdrol. Ondanks dat, kennen weinigen het echte verhaal rond deze oorlog binnen de Amerikaanse burgeroorlog. Wie waren de Hatfields en McCoys en wat gebeurde er precies tijdens hun heftige vendetta?

Twee gewone Amerikaanse families

Anno 1863 op de grens van West Virginia en Kentucky. Een heuvelachtig en bosrijk gebied met enkele kleine dorpjes. De families Hatfield en McCoy leefden beiden rond de Tug Fork, een rivier die aftakt van de Big Sandy rivier. Mensen in dit gebied leefden van hun vee, landbouw of houthandel. Geen gemakkelijk leven waarbij ook alcoholmisbruik en geweld regelmatig voorkwamen. De Amerikaanse Burgeroorlog had ook in dit gebied zijn sporen nagelaten. Veel mannen hadden zich aangesloten bij ofwel de federale – of de confederale legers en waren aan het vechten, vermist of omgekomen.

kaart

Het leefgebied van de Hatfields en McCoys

William Anderson Hatfield (1839-1921), ook wel ‘Devil Anse’ genoemd, was een overtuigd aanhanger van de confederale staten. Hij nam actief deel aan de burgeroorlog, klom op in het confederale leger en werd in 1862 bevorderd tot eerste luitenant der cavalerie. Devil Anse had het goed naar zijn zin in het leger. Nadat zijn legeronderdeel in 1863 opgeheven werd en hij vrij was om naar huis te gaan, sloot hij zich aan bij een vrijwilligerslegioen binnen het confederale leger en maakte hij actief jacht op leden van het federale leger. Hij specialiseerde zich in guerrillatactieken en keerde in 1865 terug naar huis in de rang van kapitein. Thuisgekomen werd Devil Anse eigenaar van een goedlopende houthandel. Rond 1870 was zijn bedrijf flink gegroeid en had hij enkele tientallen werknemers in dienst. Door zijn rol in de burgeroorlog en zijn goedlopende handel, was Devil Anse Hatfield een man met aanzien en rijkdom. Hij kreeg met zijn vrouw Levisa Chafin (1842-1929) dertien kinderen tussen 1862 en 1890.

familie

De familie Hatfield. Links met baard William ‘Devil Anse’ Hatfield met naast zich zijn vrouw Levisa. Bron: History.com

 

Randolph McCoy (1825-1914), ook wel “Ole Rand l” groeide op aan de Kentucky kant van de Tug Fork rivier. Ook “Ole Rand l” vocht tijdens de burgeroorlog aan de zijde van het confederale leger. Wellicht hetzelfde legeronderdeel als Devil Anse, dit is niet zeker. “Ole Rand l” McCoy trouwde zijn nichtje Sarah McCoy (1829-1890), kreeg met haar zestien kinderen en samen erfden ze een stuk grond. Waar de Hatfields de kans hadden rijk te worden van hun grond, was dit voor de McCoys volledig anders. Randolph was varkensboer en leefde van de opbrengst van zijn varkens en van de jacht.

De vlam in de pan

Hoe de vete tussen de families ontstaan is, weet geen enkele bron precies te duiden. Wat wel duidelijk is, is dat de beide families elkaar bijna dertig jaar letterlijk en figuurlijk bevochten hebben. De spanning tussen beide families ontstond toen de broer van Randolph McCoy, Asa Harmon McCoy, in 1865 in Pikeville Kentucky werd doodgeschoten. Asa Harmon McCoy was één van de weinige leden van de McCoy-familie die zich tijdens de bureroorlog aansloot bij het federale leger. Als hij in 1865 gewond thuiskomt, brengen aanhangers van het confederale leger hem om het leven. Ole Rand’l’beschuldigde Wiliam Hatfield van deze moord. Een zware beschuldiging maar niet zomaar uit de lucht gegrepen gezien het feit dat Hatfield de leider was van een geruillamilitie van het confederale leger die actief jacht maakten op (oud) soldaten van het federale leger. Wiliam Hatfield ontkende echter iedere betrokkenheid.

sjef

Asa Harmon McCoy (1863). Bron: Geni.com

Het conflict tussen de families laaide op in 1878 tijdens de discussie over een gestolen varken. McCoy beschuldigde een neef van Hatfield van het stelen van één van zijn varkens. De zaak kwam voor de rechter en Hatfield werd vrijgesproken. De rechter echter, was een andere neef van Devil Anse Hatfield. Van een eerlijk proces kan dus bijna geen sprake zijn geweest. Dit tot frustratie van de McCoy-familie.

Verboden liefde

De spanningen tussen de Hatfields en McCoys stegen tot het kookpunt in 1880 toen de achttien-jarige zoon van William Hatfield, Johnse Hatfield, verliefd werd op Roseanna McCoy, de dochter van Randolph McCoy. Samen bleven ze enkele uren weg tijdens een romantische rit te paard waarna Roseanna een tijdje bij de Hatfields ging wonen. Voor beide families was de relatie echter niet te accepteren. Randolph McCoy weigerde zijn dochter weer in huis te nemen toen na enkele maanden bleek dat een huwelijk tussen Johnse en haar niet plaats zou gaan vinden. Zeker toen hij erachter kwam dat Roseanna zwanger was geraakt, Roseanna zou een miskraam krijgen, was een terugkeer naar haar ouders onbespreekbaar. Johnse en Roseanna braken hun relatie na enkele maanden af, tot groot verdriet van beiden.

Bloedwraak

In 1882 kwam de vete tussen beide families daadwerkelijk tot ontploffing. Tijdens een feest kregen drie zonen van “Ole Rand l” McCoy ruzie met twee broers van Devil Anse Hatfield. De woordenwisseling ontspoorde al snel en één van de broers, Ellison Hatfield, van Devil Anse Hatfield werd neergestoken en vervolgens in de rug geschoten. De drie zonen van McCoy wisten weg te vluchten maar werden door de woedende familie Hatfield en hun aanhangers opgejaagd en gevangen genomen. Op het moment dat het bericht kwam dat Ellison Hatfield aan zijn verwondingen was overleden, werden de zonen van McCoy aan bomen gebonden en doodgeschoten. Toen de familie Hatfield, die het recht in eigen hand hadden genomen, niet vervolgd werden door de autoriteiten, zworen de McCoys wraak. Er werden door “Ole Rand l” McCoy beloningen op de hoofden van de Hatfields gezet, waardoor deze constant op hun hoede moesten zijn voor premiejagers.

Om voor eens en altijd een einde te maken aan de spanningen en dreiging besloot Devil Anse Hatfield op nieuwjaarsdag 1888 een grote aanval te organiseren op het huis van de McCoys. Devil Anse kon zelf niet mee omdat hij ziek was. Wel gingen enkele zonen en een paar goede vrienden van hem mee die avond. Randolph was thuis met zijn vrouw Sarah, drie van zijn dochters en een zoon. Tijdens de aanval vuurde Johnse Hatfield per ongeluk te vroeg zijn wapen waardoor de McCoys in het huis gewaarschuwd werden. Tijdens het vuurgevecht dat daarop volgde vluchtte de familie McCoy naar buiten en werden een zoon en dochter van Randolph McCoy dodelijk getroffen. Ook zijn vrouw raakte gewond toen ze neerknielde bij het lichaam van haar dochter. Randolph wist te ontsnappen door zich te verstoppen in het kippenhok. Negen aanvallers werden in de weken daarop opgepakt, waaronder één van de zonen van Hatfield. Eén van de aanvallers werd tot dood veroordeeld en ter dood gebracht in 1890, de anderen werden veroordeeld tot levenslange gevangenisstraffen. Duizenden belangstellenden waren aanwezig bij de voltrekking van de doodstraf middels van ophanging in Pikeville.

Het einde

Langzaam namen de spanningen tussen de twee families af. Randolph McCoy en William Hatfield hebben nooit officieel de vrede getekend maar besloten los van elkaar de wapens neer te leggen na zoveel slachtoffers aan beide kanten.

Devil Anse Hatfield liet zich op 73 jarige leeftijd dopen om zijn zonden weg te spoelen en overleed in 1921 aan longproblemen, hij werd 81 jaar oud. “Ole Rand l” McCoy werd kapitein van een veerpont en overleed in 1914 op 88 jarige leeftijd aan verwondingen die hij opliep tijdens een brand.

In totaal verloor de familie Hatfield vier leden tijdens de vete. Daarnaast kwamen ook nog eens vier vrienden van de familie om het leven. Enkele familieleden werden jarenlang opgesloten. Van de familie McCoy werden zeven leden omgebracht. Roseanna McCoy, de dochter die een tijdje een relatie had met Johnse Hatfield, was er hier één van en overleed waarschijnlijk van verdriet om haar gebroken relatie en miskraam.

graf

Het graf van Devil Anse Hatfield op de familiebegraafplaats in Logan County West Virginia.

 

 

 

 

 

 

 

De Piersonrellen

Piersonrellen Nijmegen

-Ruud Willems

Je zou het waarschijnlijk niet verwachten als je lekker zit te eten bij één van de restaurantjes aan de Betouwstraat in Nijmegen, maar om de hoek hebben zich begin jaren `80 van de vorige eeuw grote krakersrellen voorgedaan. Zo groot dat er tweehonderd ME-busjes, drie Leopard-tanks en twee bergingstanks werden ingezet. En dat allemaal in Nijmegen, in de Piersonstraat. Deze straat bevindt zich parallel aan de Bloemerstraat en de Molenstraat, met daartussen ook nog het Karrengas.

Politiek activisme

Nijmegen was eind jaren zeventig een centrum van politiek activisme geworden. De rol van de universiteit was daarbij van groot belang. Al in 1967 was in Nijmegen de “Kritiesche Universiteit” opgericht en opstand tegen de gevestigde structuur zag men door heel Europa in die tijd, zeker ook in Nijmegen. De studenten protesteerden tegen de oorlog in Vietnam, de armoede en uitbuiting in de Derde Wereld, maar ook tegen sociale misstanden in wijken binnen de eigen stadsgrenzen. Nijmegen werd in de jaren `70 een stad van tegenbewegingen en subculturen. Punkers, potten, flikkers, geitenwollen sokken, linkse activisten, je vond het in Nijmegen.

De geest van begin jaren `80

Begin jaren `80 verkeerde Nederland, en zeker ook Nijmegen in een crisis. Rentes vlogen omhoog en de opgelopen loonkosten zorgden voor een slechte internationale positie van de Nederlandse economie. Het koppelen van de gulden aan de Duitse mark leek een initieel ongelukkige keuze met overwaardering van de gulden als resultaat. De werkloosheid steeg tussen 1979 en 1983 van 5.1% naar 17%. Hypotheekrentes bereikten een record van 10-12% in 1981. Ter illustratie: voor een huis van 200.000 euro betaal je op dit moment met de huidige lage rentestanden voor een hypotheek per maand minder dan 250,- Euro aan rente (vijf jaar vast), met 12% aan je broek wordt dat 2000,- Euro. Hierbij kunnen we dus gerust van een recessie spreken. De woningnood was schrijnend in Nijmegen. Het was de harde werkelijkheid aan de vooravond van de gebeurtenissen in het centrum van Nijmegen.

Parkeren, maar waar?

In de jaren `70 en `80 boog de gemeente Nijmegen zich over de vraag waar nieuwe parkeergelegenheid te realiseren in het centrum. Winkels waren slecht te bereiken vonden de klagende winkeliers en er moest wat gebeuren. Uiteindelijk kwamen er twee scenario`s in beeld: een parkeergarage onder Plein `44, of een bovengrondse parkeergarage  in de Piersonstraat. Geld bleek uiteindelijk zoals altijd de beslissing te forceren in het “voordeel” van de Zeigelhof grenzend aan de Piersonstraat. Het complex zou dan ook de naam Zeigelhof gaan dragen en zou anderhalf miljoen gulden goedkoper zijn dan een te realiseren project onder plein `44. De demonstraten waren echter van mening dat 200 parkeerplekken niet op wogen tegen 20.000 woningzoekenden.

Aanloop

De omringende panden werden door de gemeente aangekocht met als doel deze met de grond gelijk te maken. Koren op de molen van de krakers, want die trokken snel in de leegstaande panden. Dit ondanks de grote weerstand tegen het project. Tegenstanders spanden tevergeefs tal van procedures tegen de gemeente aan. Maar de gemeente bleef bij haar standpunt, een beslissing met grote gevolgen zoals zou blijken. De krakers waren goed georganiseerd en hadden zelfs een eigen radiozender: Radio Rataplan, die de gang van zaken voor de krakers coördineerde. Ze zetten het gebied af met prikkeldraad en zand en zelfs een lelijk eendje werd gebruikt om de zaak op slot te gooien. Een tankgracht werd aangelegd om het de indringers zo lastig mogelijk te maken. Een confrontatie leek dan ook onvermijdelijk.

Rellen

Op 23 februari kwam het tot een confrontatie tussen demonstranten en de autoriteiten. De gemeente had de ontruiming van de panden bevolen waarop 2000 militairen, marechaussee en ME begonnen aan de ontruiming. Een vreedzame zitblokkade bij de Bloemerstraat werd hardhandig opgeruimd. Door de hele stad hing de lucht van traangas. Er zijn verhalen bekend van vrouwelijke demonstranten die door de autoriteiten in hun borsten werden geknepen om ze sneller weg te krijgen. Overal renden groepjes mensen met de ME achter zich aan. Er werd geslagen en geschopt en honden werden ingezet. Tanks veegden de barricades weg alsof ze er niet hadden gestaan. De stad was verworden tot een oorlogszone.

Ook in de Indische buurt ontstonden gevechten later op de dag en ook hier greep de ME hardhandig in. Er vielen die dag naar schatting zo`n 70 á 80 gewonden.

Foto: Arnhems Persagentschap

Foto: Arnhems Persagentschap

Nasleep

Na de ontruiming vonden er in het centrum nog dagenlang protesmarsen plaats waarbij de grootste zo`n 15.000 mensen telde. Burgemeester Hermsen moest verantwoording afleggen over de aanpak van de ontruiming maar mocht uiteindelijk aanblijven. De parkeergarage kwam er niet maar duidelijk voor de gemeente was het wel dat er eerst draagvlak moest zijn alvorens over te gaan tot realisatie van zulke omstreden plannen. Nijmegen heeft hier wel duidelijk zijn brand als “linkse” stad
gevestigd en kent ook nu nog subculturen waarvan de wortels zijn ontstaan in de tijd van de Piersonrellen en daarvoor.