Gele Hesjes

 

De straten van Parijs branden! Duizenden mensen mobiliseren zich, gehuld in gele hesjes als blijk van eenheid onder de demonstranten, door de binnenstad. Wat is hier eigenlijk aan de hand? Het geweld dat er mee gepaard gaat laat duidelijk zien dat de gele hesjes het niet eens zijn met het onder de Franse Minister-President Macron gevoerde beleid. Waarom zien we de demonstraties in Frankrijk wel met geweld gepaard gaan niet in Nederland? Op welke manier probeert de regering de menigte weer tot bedaren te brengen en welke rol speelt de media hier in?

Macron

In zijn verkiezingscampagne in 2017 trok Macron fel van leer tegen Parie Le Pen van Front National, de partij aan de uiterst rechtse zijde van het politieke spectrum in Frankrijk. Hij gaf het grote publiek aan dat zij die niets met de politiek van extreem-rechts te maken willen hebben, bij hem toch het beste af zouden zijn. Enfin, Macron werd verkozen en pakt nu met zijn liberale beleid juist die groepen in Frankrijk aan, die benoemd werden in de politieke agenda van Le Pen destijds, de arme minderheden in de banlieu.

Wie zijn ze?

Wie lopen er allemaal tussen die gele hesjes? Het antwoord laat een zeer divers publiek zien; van progressief links, tot extreem rechts, maar ook jonge en vooral ook oudere vrouwen, die voor de toekomst van hun kinderen opkomen. Het geeft aan dat het niet louter de stem van de extremen is die zich laat horen, maar ook de (lage) middenklasse bijvoorbeeld. Mensen komen amper nog rond en jonge volwassenen kunnen niet meer gaan studeren, komen niet aan een baan, laat staan een huis. Het is de resultante van het regeringsbeleid in Frankrijk en de groeiende kloof die als gevolg hiervan is ontstaan tussen arm en rijk. Mensen die al nauwelijks rond kunnen komen en geconfronteerd worden met extra belastingheffing op niet alleen brandstof maar ook andere zaken, in de wetenschap dat de regering rijk zijn beloont met het afdragen van nauwelijks belasting, gaan op de barricades staan.

Ontevredenheid

Ik noem een voorbeeld; vliegtuigmaatschappijen in Frankrijk, worden nauwelijks belast ondanks dat zij één van de grootst vervuilende sector is van de economie, in een tijd dat het regeringsbeleid vertelt aan de gewone man dat ze groener naar het werk moeten rijden en dus zwaarder belast worden teneinde dit te realiseren. Typisch gevalletje hypocriet dus. Nog een voorbeeld waar terecht ontevredenheid onder de bevolking uit zou kunnen ontstaan; De voorzitter van Renault, zit vast in Japan wegens belastingontduiking terwijl hij een miljoenensalaris geniet. Dit terwijl de loonontwikkeling achter blijft bij de salarisontwikkeling in de hogere echelons en de groeiende mate van vervangen van mensen op de vloer door toenemende robotisering. Hier moeten dan banen voor terugkomen door het omscholen van medewerkers (voor een deel, maar hoe groot is dat deel?), maar wie gaat dat betalen? Dat is trouwens niet uniek voor Frankrijk. Dat zien we in Nederland ook. Hoeven we alleen maar te kijken naar de vastlopende Cao-onderhandelingen tussen bijvoorbeeld FME, de werkgeversorganisatie voor de technologische industrie en de FNV.

Afleiding

De elite onderschat het groeiende probleem en heeft te lang de broeiende en groeiende onrust genegeerd. De geest is uit de fles en moet weer beteugeld worden. Macron als symbool van de bestuurlijke elite lijkt niet te begrijpen dat je geen huis kunt betalen in de stad waar je je boterham verdient en daardoor dus een auto nodig hebt waarbij je vanwege je karige loon geen extra belasting kunt betalen. Nu is er gisteren in Frankrijk een terreuraanslag geweest in Straatsburg waarbij vier gewonden zijn gevallen, de kersttijd is weer aanstaande zullen we maar zeggen en het extremisme binnen de Islam moet zich weer roeren op het Europese vasteland. Voordeel voor de Franse regering zou kunnen zijn dat dit de aandacht kan verleggen van dat andere actuele probleem, waar het gaat om de grote massa. De regering heeft opgeroepen niet te gaan demonstreren om te sympathiseren met de slachtoffers van de aanslag in Straatsburg. Ook verschijnen er overal in de media berichten hoe ontwrichtend de acties zijn voor de economie. Dus de schuld van de situatie die de mensen de straat op brengt wordt terug in de schoenen geschoven van de protestanten.

Nederland

In Nederland zien we ook mondjesmaat protesterende gele hesjes, de boodschap is op grote lijnen hetzelfde, voor zover die helemaal duidelijk is, want echte leiders binnen de hesjes die de boodschap vertolken zijn er niet echt, maar de demonstraties verlopen vreedzaam. Fransen kennen met revoluties nu eenmaal een gewelddadige traditie, zeker in Parijs. In Nederland is dat minder en zeker vandaag de dag. Want de eenheid die je onder de Franse protestanten ziet, zie je hier niet terug. Iedereen preekt toch een beetje voor eigen parochie, zo lijkt het. In Nederland wordt je op voorhand ook al door de staat duidelijk gemaakt dat er grote problemen rijzen als je je belasting even niet betaald hebt, want dan heb je de politie aan de deur, waardoor je wel twee keer nadenkt voordat je tot geweld overgaat.

Succesvol

In elk geval zijn de acties van de gele hesjes in Frankrijk nu al geslaagd. Zij hebben de elite het gezicht laten zien van een grote vergeten groep mensen. Enkele maatregelen zijn teruggedraaid, in ieder geval voor nu. Het dwingt de elite na te denken over de manier waarop deze groep hun leven moet leiden omdat ze geen keuzevrijheid door koopkrachtontwaarding meer hebben.

Sportgeschiedenis

Sportgeschiedenis

Als we kijken naar de logo`s van veel Amerikaanse professionele sportclubs, met name binnen de grote vier: het American Football (NFL), het ijshockey (NHL), het honkbal (MLB) en het basketball (NBA), dan zegt dat ons samen met de namen al veel over de geschiedenis van de staat waar de bakermat ligt van het betreffende team. Nemen we enkele willekeurige teams, zoals de Pittsburgh (Pennsylvania) Steelers bijvoorbeeld. De Steelers zijn actief binnen de NFL. Onder de huidige naam ( ze bestonden eerst onder een andere naam) zijn ze actief sinds 1941. Als je weet dat Pittsburgh deel uitmaakte van “The Manufacturing Belt” of ook wel oneerbiedig “The Rust Belt “genoemd, de regio waar in de 20e eeuw in Amerika zich het zwaartepunt van de Amerikaanse industrie bevond (met andere steden als Detroit, Chicago en Cleveland binnen deze regio), dan laat de naam zich raden; een duidelijke verwijzing naar de staalindustrie van het Noord-Oosten van Amerika. Het logo lijkt minder duidelijk; een drietal sterren naast de naam. Op het eerste gezicht zegt dat niks natuurlijk. Maar wie even verder zoekt, komt er snel achter dat dit logo sterk geënt is op het logo van een grote staalproducent in de stad; U.S. Steel.

Het logo van U.S. Steel

Het logo van de Steelers

 

 

 

 

 

 

Staalindustrie

De staalindustrie in de V.S. floreerde vanaf het midden van de 19e tot het derde kwart van de 20e eeuw, hoewel er toen al duidelijke tekenen van verval te zien waren. In Youngstown Ohio werden de kanonskogels voor het Noorden gedurende de Amerikaanse Burgeroorlog gemaakt, en het materieel voor de verdere oorlogen waar het land in verzeild raakte. Springsteen zingt erover in zijn ode aan de vergane staalindustrie:

“Youngstown”
By Bruce Springsteen, 1995

Fragment:

Here in northeast Ohio
Back in eighteen-o-three
James and Dan Heaton
Found the ore that was linin’ Yellow Creek
They built a blast furnace
Here along the shore
And they made the cannonballs
That helped the Union win the war
To the coal mines of Appalachia
The story’s always the same
Seven hundred tons of metal a day
Now sir you tell me the world’s changed
Once I made you rich enough
Rich enough to forget my name 

Texas Rangers

Een ander voorbeeld. De Texas Rangers. Zij komen uit in de Major League (MLB) Baseball.

Het logo van de Texas Rangers: het logo verraadt hier niets; de naam des te meer.

Van Texas Rangers hebben waarschijnlijk meer mensen al eens eerder gehoord, maar dan in een heel andere context. De Texas Ranger Division in haar huidige vorm is een soort FBI geworden, maar dan binnen haar eigen staat. In het evrleden waren de Rangers betrokken bij de meest spraakmakende gebeurtenissen in het Texas van “The Old West“.

Om er een paar te noemen: de arrestatie van een bekende

bankovervaller Sam Bass, en van het bekende criminele duo Bonnie & Clyde. Meer recent, staan de beelden van de gebeurtenissen te Waco in 1993 me nog helder op het netvlies. Hier ontstond op 28 februari een hels vuurgevecht tussen sektelede van de Davidians enerzijds en eenheden van de ATF (Bureau of Alcohol, Tobacco and Firearms) en later (De onderhandelingen duurden 58 dagen) ook

Een typische Texas Ranger, met snor en hoed; bijna een cultfiguur!

met FBI anderzijds. De Texas Rangers werden door de FBI uitdrukkelijke buiten de onderhandelingen gehouden hoewel de sekteleden hier om vroegen. Uiteindelijk sneuvelden in de gebeurtenissen die nog steeds met grote controverse omgeven zijn (want wie loste het eerste schot; de ATF of de Davidians van David Koresh) bijna 80 sekteleden, en vier ATF agenten. Zestien agenten raakten gewond.

David Koresh, leider van de Branch Davidians, een zijtak van zevendedagsadventisten.

 

Zo komt men, als men een beetje onder de oppervlakte prikt, opmerkelijke elementen uit de geschiedenis van een land tegen aan de hand van namen van sportclubs en logo`s. Ook in andere landen, regio`s en steden of dorpen zie je lokale geschiedenis soms terugkomen in naamgevingen en of logo`s.

 

Regimentsmascottes; een belangrijk en tegelijk overbodig fenomeen

Regimentsmascottes; een belangrijk en tegelijk overbodig fenomeen.

 Terwijl de regen met bakken uit de hemel komt, sta ik op de militaire begraafplaats in Oosterbeek. De herdenking staat op het punt te beginnen. Als de doedelzakken tot leven komen zetten de vaandeldragers zich in beweging. Voorop loopt een militair met in zijn hand de teugels van een klein paardje. Het paardje heeft een deken op zijn rug met daarop de kenmerken van het regiment waar hij mascotte van is. Met zijn begeleider loopt hij tussen de graven door en kijkt, wellicht door de drukte of het snerpende geluid van de doedelzakken, onrustig om zich heen. Een traditie waar militairen veel waarde aan hechten, deze mascottes. Maar is het niet een beetje uit de tijd, wellicht zelfs overbodig, deze dieren overal mee naartoe te slepen?

Het gebruiken van symboliek en het eren en van gebeurtenissen uit het verleden zijn dingen die in de militaire wereld zeker niet ongewoon zijn. Sinds de oprichting van een regiment, een militaire eenheid die bestaat uit meerdere bataljons, worden verschillende souvenirs verzamelt. Deze staan symbool voor kleine en grotere gebeurtenissen uit het verleden. Samen vormen deze souvenirs de regimentstraditie.

Smoke

Geit Billy, mascotte van het Royal Regiment of Wales

Soms komen de regimentsmascottes letterlijk toevallig langswandelen. Zo adopteerde het US Marine Corps in 2008 een gewonde en ondervoedde ezel die in Irak toevallig bij het kamp kwam binnenwandelen. Hij zorgde voor plezier en ontspanning bij de mariniers en omdat hij regelmatig hun sigaretten opat werd hij toepasselijk ‘Smoke’ genoemd. De ezel werd in 2009 naar de Verenigde Staten gevlogen om daar zijn ceremoniële taken te kunnen blijven uitvoeren.

Andere mascottes kennen een lange traditie. Zo heeft het regiment van de Irish Guards sinds 1902 de Ierse wolfshond als mascotte. De wolfshond Conmael, de veertiende in lijn, loopt altijd voorop bij officiële ceremonies. De honden krijgen een bijzondere behandeling en zelfs een officiële rang. Hun begrafenissen vinden plaats met militaire eer.

Stubby

Een van de meest interessante en opvallende verhalen over militaire mascottes is het verhaal van het hondje Stubby. In juli 1917 werden Amerikaanse soldaten in Engeland getraind voor hun deelname aan de Eerste Wereldoorlog. Tijdens hun training kwamen ze het hondje tegen. Eén van de Amerikanen, korporaal Conroy, vond Stubby zo leuk dat hij hem onder zijn overjas verstopte toen hij naar het vasteland van Europa werd verscheept. Eenmaal in Europa was Stubby aanwezig bij zeker 17 gevechten, vooral in Noord-Frankrijk. Hij raakte hierbij twee keer gewond. Door zijn goede neus wist hij zijn regiment regelmatig op tijd te waarschuwen voor gasaanvallen, hiermee redde hij talloze levens. Voor hem werd een speciaal gasmasker ontworpen zodat Stubby zelf ook deze gasaanvallen kon overleven.

Een andere belangrijke taak van het hondje was het troosten van gewonden op het slagveld. Zijn vrolijke aanwezigheid maakte de situatie ietwat luchtiger en plezieriger voor de soldaten. Stubby werd uiteindelijk bevordert tot sergeant in het Amerikaanse leger. Geen symbolische rang, maar daadwerkelijk een promotie op basis van ervaringen in de oorlog. Na de oorlog kwam de hond terug in Amerika en werd hij ontvangen als een nationale held. Hij ontmoette presidenten en werd de mascotte van een sportteam in Georgetown.

War-Hero Stubby

 

 

 

 

 

 

 

In 1926 overleed Stubby in het bijzijn van zijn baasje, korporaal Conroy, die eveneens de Eerste Wereldoorlog had overleefd. Grappig detail hierbij is dat de hond Stubby aan het einde van de oorlog een hogere rang had dan zijn baasje.

Symbolische waarde

Terugkomend op de vragen opgeworpen in de eerste alinea is te concluderen dat militaire mascottes in veel gevallen veel meer zijn dan letterlijke en figuurlijke paradepaardjes. Naast de symbolische functie en verwijzing naar de (regiments)geschiedenis, kunnen deze dieren ook een belangrijke functie in oorlogsgebied hebben. Ze kunnen net het lichtpuntje zijn die veel soldaten nodig hebben.

Hoe een keizer een tuinman werd

De laatste Duitse kaiser.

Frederik Wilhelm Victor Albert van Pruisen, in de geschiedenisboeken beter bekend als keizer Wilhelm II, is de geschiedenisboeken ingegaan als het laatste erfelijke staatshoofd van het Duitse keizerrijk. Vaak wordt hij afgeschilderd als een intelligente maar twijfelende, onzekere en zeer ijdele man. Iemand die harde taal uitte maar op het moment dat er een belangrijke beslissing genomen moest worden zeker niet altijd de juiste beslissing nam. Exemplarisch hiervoor is het ontslag van rijkskanselier Bismarck in 1890. Een harde beslissing van Wilhelm om op deze manier meer macht naar zich toe te kunnen trekken. Gevolg hiervan: een machtsvacuüm in de Rijksdag en een daaruit oplaaiende machtsstrijd die Duitsland van binnenuit bedreigde. Dit terwijl Duitsland juist gebaat was bij stabiliteit en sterke leiders in een tijd van onzekerheid en dreiging in Europa.

 

 

 

 

 

 

 

Wilhelm maakte foute op fout, probeerde Engeland te vriend te houden maar zorgde er met kwetsende uitlatingen voor dat ze een bloedhekel aan hem hadden, voerde een buitenlandpolitiek die niet goed werkte en zag onder andere hierdoor met grote zorgen een verbond ontstaan tussen Frankrijk en Rusland.

 Oorlog

Een andere beslissing van Wilhelm die voor Duitsland en de rest van Europa verstrekkende gevolgen heeft gehad, was zijn besluit in 1914 Oostenrijk-Hongarije te steunen. Door Frankrijk via België aan te vallen mengt ook Engeland zich in de oorlog en creëert Wilhelm naast Frankrijk en Rusland een derde machtige vijand. Tijdens de eerste wereldoorlog nemen de macht en het aanzien van Wilhelm af. Binnen twee jaar na het uitbreken van de oorlog hebben zijn generaals op het slagveld meer te zeggen dan Wilhelm. Waar hij oorspronkelijk de grote opperbevelhebber was, werd hij steeds meer een ‘Schattenkaiser’ die door de Duitse legerleiding, volkomen werd overvleugeld. Dit was vooral te zien na augustus 1916 toen het militaire duo Hindenburg – Ludendorff niet alleen het opperbevel overnam maar ook de politieke verantwoordelijkheid steeds meer naar zich toe trokken. De functie van Wilhelm werd steeds meer een symbolische. Het afnemen van militaire parades en het houden van voorspelbare toespraken waarin de snelle overwinning van Duitsland werd aangekondigd werd een dagtaak.

 

 

 

 

 

Het is dan ook niet heel verrassend dat er aan het keizerschap van Wilhelm II een abrupt einde komt als Duitsland in 1918 de oorlog verliest. Wilhelm is dan al lang het vertrouwen van de legerleiding, de politici en de bevolking kwijt en legt zijn functie neer. Op aanraden van zijn militaire adviseurs vlucht hij met zijn vrouw, Auguste Viktoria van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Augustenburg, naar het neutrale Nederland. Op 10 november 1918 vertrekt hij per trein om nooit meer in Duitsland terug te keren. In 59 wagonladingen worden de belangrijkste bezittingen van Wilhelm ook naar Nederland gebracht. Hoewel de rest van de wereld Wilhelm voor de rechter wil brengen voor misdaden tegen de menselijkheid, weigert Nederland hem uit te leveren. Neutraliteit is voor de Nederlandse regering belangrijker dan uitlevering. Wilhelm is veilig maar ontdaan van al zijn functies, zijn macht en wellicht nog erger voor de ijdele Wilhelm, zijn aanzien.

Nederland

Terwijl de onrust in Duitsland aanhoudt legt Wilhelm zich in Amerongen en later Doorn toe op het onderhouden van zijn tuin en het bestuderen van archeologie en geschiedenis. Veel meer kan hij ook niet doen, omdat hij zich niet verder dan 10 mijl van zijn huis in Doorn mag verplaatsen. Lange reizen zijn, tenzij hij toestemming van de Nederlandse overheid krijgt, uitgesloten. Omdat zijn kinderen in Duitsland blijven wonen is de vrouw van Wilhelm één van de weinigen met wie hij contact heeft. Ook blijft Wilhelm zeer regelmatig contact houden met zijn adviseurs. Waarschijnlijk meer voor de vorm dan dat deze overleggen daadwerkelijk enig nut hebben. Wilhelm heeft immers geen enkele (symbolische) functie meer. Ook symbolisch is het dragen van zijn enorme collectie aan uniformen die hij vanuit Duitsland naar Doorn had laten overbrengen. Naast de burgerkleding die Wilhelm soms draagt is hij nog zeer regelmatig te zien in verschillende uniformen, soms zelfs met helm, in het dorpscentrum van Doorn. Deze ijdelheid, een eigenschap waar Wilhelm al zo lang bekend om staat, blijft hij tot zijn dood tentoonspreiden.

Houthakker

Wilhelm blijkt een fanatiek en kundig houthakker te zijn. Wellicht uit verveling hakt hij dagelijks een aantal uren in de grote bosrijke tuin op zijn landgoed. Hij blijft hierdoor tot op hoge leeftijd goed in conditie. Het brengt echter wel een probleem met zich mee. Wilhelm hakt en zaagt zo fanatiek dat hij in zijn eentje zorgt voor de bijna volledige ontbossing van het landgoed.

Dood

In maart 1941 gaat het tijdens dit houthakken mis. Wilhelm raakt onwel. Hij lijkt op te knappen, maar krijgt in juni 1941 last van ademhalingsproblemen. Hij sterft uiteindelijk op 82-jarige leeftijd aan een longembolie. Hoewel er bij zijn begrafenis vele Duitse (oud)generaals aanwezig zijn, waaronder die van de Duitse bezetter en Hitler een enorme rouwkrans laat bezorgen, krijgt Wilhelm II zijn laatste rustplaats in Doorn en niet in Duitsland. Zijn laatste wens, zijn lichaam mag alleen terugkeren naar Duitsland als Duitsland weer een monarchie is, zal waarschijnlijk niet op korte termijn ingewilligd kunnen worden.

Nederlanders in de bres voor Napoleon

Henk

Enkele jaren geleden sprak ik met een (inmiddels oud-) collega over de fatale Russische veldtocht van Napoleon. Ik noem hem hier voor het gemak even Henk, in verband met de privacy. Henk is net als ik geïnteresseerd in de geschiedenis van onder andere Europa. Hij vertelde me dat hij een reis per motor ging maken door Wit-Rusland. Henk wilde ook naar de Berezina. Die naam kende ik natuurlijk ook. Het is de plaats waar Napoleon met zijn vluchtende leger over moest steken.

De Russische veldtocht

De Russische veldtocht van Napoleon is een veel beschreven en bekende geschiedenis, zeker onder de ouderen onder ons. Henk wilde ook de plek bezoeken waar het restant van Napoleon`s op de vlucht geslagen leger gedurende hun terugtocht een natuurlijke hindernis in bittere koude temperaturen diende te nemen voordat het verder kon: de Berezina. De Berezina is een zijtak van de meer bekende rivier de Dnjepr en stroomt over een lengte van zo`n 600 kilometer lengte.

Berezina

De rivier vormt een groot probleem voor Napoleon en de zijnen, want zijn leger werd op de oostelijke zijde van de rivier omsingeld door het vijandelijke leger, en de enige brug in de buurt om de rivier over te kunnen steken, was in handen van de vijand. De soldaten in het leger van de keizer zijn aan het einde van hun Latijn, ze zijn half bevroren, lijden honger en lopen nog soms nog maar met de helft van hun oorspronkelijke uitrusting in de gelederen. Soldaten vertrapten elkaar in ongecoördineerde chaotische taferelen bij eerdere oversteekplaatsen. Men moet soms onderlinge gevechten voeren om de overkant te bereiken. Het vriest meer dan 20 graden.

Nederlanders

Binnen dit internationale Franse leger bevinden zich ook zo`n 25000 Nederlandse soldaten; de rode lansiers genaamd, naar hun opvallende rode uitmonstering. Onder hen ook zo`n 400 pontonniers en enkele infanterie regimenten plus een regiment kurassiers. Wanneer op de 24e de Berezina wordt bereikt, zijn het o.a. de Nederlandse pontonniers die het ijzige water in springen en een brug aanleggen wat een klein deel van het leger een overtocht biedt. Ze weten dat ze gaan sterven door de kou, maar toch brengen zij het ultieme offer voor de keizer. Het toont aan dat de keizer ondanks de fatale veldtocht naar Rusland, nog steeds niet van zijn voetstuk was gevallen.

Van de 400 pontonniers zijn er zes die het epos na kunnen vertellen. Ze hebben er voor gezorgd dat het restant van het leger verder kon op hun lijdensweg richting Parijs, en boden de keizer de kans te ontsnappen. Rondom de oversteek plaatste Napoleon zijn laatste list. Een afleidingsmanouvre redde samen met de heroische daad van de pontonniers een deel van het reeds gedecimeerde Grande Armee. van de 400.000 soldaten die richting Rusland trokken in 1812, waren er bij de oversteek op de terugweg bij de Berezina nog maar zo`n 50.000 over. Het kleumende leger leed een ongekende lijdensweg. Voortdurende en onvoorspelbare aanvallen van de Kozakken teisterden Napoleons leger, ziekte, een honger zo groot dat men in sommige gevallen tot kannibalisme op gevallen kameraden overging om te overleven.

Memoires

Van de terugtocht zijn een aantal goed gedocumenteerde en bewaard gebleven ooggetuige verslagen in de vorm van memoires te raadplegen die een aardig inzicht geven van de gebeurtenissen. Vooral de dagboeken van Coulaincourt (Generaal) en Bourgogne (Luitenant) zijn sprekend. Coulaincourt, generaal en Napoleons adjudant, zat bij hem in de koets toen hij op 5 december het lijdende leger plotsklaps en in spoedtempo verliet naar Parijs omdat hem geruchten van een op handen zijnde coup ter ore waren gekomen. Hij heeft in zijn memoires de hele reis beschreven en interessant zijn ook de persoonlijke gesprekken met de keizer.

Bescheiden

Bij zo`n veelbeschreven een gebeurtenis verwacht je een grotesk onder Sovjet-heerschappij opgericht herdenkingsmonument bij de beruchte oversteekplaats, maar daar komt men bedrogen uit. Slechts een bescheiden kleine gedenkplaat herinnert aan de verschrikkingen, zo vertelde Henk na zijn terugkeer. Hij had ook moeite het te vinden, dat zegt ook genoeg. Henk is niet de enige die (een gedeelte van) de terugreis heeft gemaakt per motor. Ook Sylvain Tesson heeft dat gedaan, in een zijspan van een Ural; een Russische motorfietsmerk.

Tesson

Hij heeft tijdens die reis om nog beter in te kunnen leven, de dagboeken van zowel Coulaincourt als Bourgogne bij de hand en reist in dezelfde winterse periode onder weliswaar iets minder strengen koude, maar ook met gevaar voor eigen leven, dit keer door roekeloos rijdende vrachtwagens die ze de sneeuw om de oren rijden. Wie meer wil weten over de barre omstandigheden van de terugtocht van de Grande Armee uit Rusland, zou zeker dit boek moeten lezen; een aanrader dus!

 

Renewal

We`re Back!

Het is alweer een hele tijd geleden tot de laatste blog, dus allereerst excuses hiervoor. In de tussentijd ben ik vader geworden van Jan, een vrolijk manneke van inmiddels alweer bijna negen maanden, zijn we verhuisd van Nijmegen naar Venlo waarbij we midden in een verbouwing zitten en waarbij ik ook nog eens een nieuwe baan heb. Verder alles ok hoor! Venlo is een hele andere stad dan Nijmegen natuurlijk, maar ook hier bulkt het van de geschiedenis. Een stadsgeschiedenis die gedurende perioden in de geschiedenis soms wellicht nog complexer was, dan die van Nijmegen. Hierover binnenkort meer, want hier wordt zeker binnenkort nog een blog aan gewijd.

Verder gaan Robin, mijn partner in crime bij Geschiedenis-Online, proberen meer tijd vrij te maken voor het hele gebeuren. Eén van de speerpunten zal zijn het organiseren van de Rome-reis voor 2019. We gaan snel zorgen dat het programma rond is en dat je je hier voor kunt aanmelden. Het zal een reis van maximaal een week worden waarbij we niet alleen chronologisch naar het de geschiedenis van de stad kijken, maar waarbij we ook willen laten ervaren wat het leven in Rome is en welke actuele thema`s in de stad spelen.

Daarnaast gaan we ons focussen op enkele lezingen zodat we niet alles tegelijk op poten hoeven te zetten want we hebben allebei nog een fulltime baan ernaast.

Robin heeft het bloggen nieuw leven ingeblazen in zijn vakantie door een heel persoonlijk stuk, niet alleen voor Robin, maar ook voor mij, te schrijven over een gebeurtenis vorig jaar welke ons allebei wel “geraakt’ heeft in positieve zin. Anderzijds heeft het ons ook de ogen doen openen. De laatste generatie veteranen uit de Tweede Oorlog sterft snel uit en we vinden, zeker na de gesprekken met Peter Clarke, dat we de herinnering levend moeten houden. Hier willen we zeker ons steentje aan bijdragen.

Vandaag vertrek ik per motor een paar dagen richting het Hürtgenwald om daar plekken te bezoeken waar een vergeten slag is uitgevochten. Mensen die nog eens na willen lezen wat hier precies is gebeurd en waarom deze slag niet goed bekend is bij het grote publiek terwijl de hel en verdoemenis er zeker zo groot, zo niet groter is geweest dan bij Market Garden of het Ardennenoffensief, kan dat hier nog eens doen:

Hürtgenwald

Verder wens ik iedereen alvast veel leesplezier en indien er mensen zijn die alvast meer informatie willen m.b.t. de Rome-reis, neem dan alvast contact op middels het contactformulier.

Ruud Willems

Peter Clarke

 

 

De ontmoeting die mijn leven veranderde.

Het is zaterdag 15 september 2017. Ruud en ik hebben afgesproken in Arnhem en zijn vervolgens naar Oosterbeek gereden. Het is het 73e herdenkingsweekend van de Slag om Arnhem. In heel Oosterbeek worden activiteiten georganiseerd. Op verschillende locaties in het dorp spelen in Duitse en Engelse uniformen verklede acteurs gevechten na. “Keep Them Rolling” is wederom met veel historische voertuigen aanwezig. In de middag zullen ook de eerste herdenkingsplechtigheden zijn. Op de Airborne begraafplaats komen Ruud en ik de eerste Engelse veteranen tegen. Oudere heren, natuurlijk, die hun familie laten zien waar hun gesneuvelde kameraden begraven liggen. Trotse heren ook die vaak volgehangen zijn met allerlei medailles en fier hun rode Airborne baret dragen. Ik voel heel sterk de drang om met deze veteranen, helden in mijn ogen, in gesprek te gaan. Toch twijfel ik. Is dit wel de plaats en het moment waarop ik ze aan kan en mag spreken? Willen ze niet in stilte herdenken zonder dat ze gestoord worden door weer een nieuwsgierige Hollander? Het feit dat ik nu nog de kans heb om met deze mannen te spreken, en de wetenschap dat deze kans ieder jaar kleiner zal worden en dat deze mensen er binnen nu en enkele jaren er niet meer zullen zijn, trekken mij over de drempel. Ruud en ik benaderen twee veteranen, heel aardige heren waarvan er één echt de tijd neemt met ons te spreken. We hebben het over het onderwijs over de tweede wereldoorlog in Nederland en Engeland. De conclusie van zowel ons als de veteraan is duidelijk; de jeugd moet de verhalen over de Tweede Wereldoorlog blijven horen.

Na het bezoek aan de begraafplaats, het mooie gesprek en het maken van een aantal foto’s zijn Ruud en ik erg opgetogen. Prachtig dat dit gelukt is en dat we de kans hebben gehad even kort te spreken met één van de mannen die letterlijk een onderdeel vormt van onze geschiedenis. Ruud en ik besluiten in het centrum van Oosterbeek, bij Grand Café Oosterbeek, een kop koffie te gaan drinken. Omdat het behoorlijk fris is zoeken we een tafel binnen en vinden we vlakbij de deur het laatste tafeltje bij het raam.

We zitten nog geen vijf minuten als de entreedeur open gaat. Er komen twee mannen het restaurant binnen. In de rolstoel zit een oude heer. Hij draagt sportschoenen, een bruine wat vale manchesterbroek en een blauwe colbert. De heer oogt kwetsbaar en tegelijk heeft hij een zeer bijzondere en levendige uitstraling. Een lange grijze sik siert zijn kin en ondanks zijn leeftijd, deze man moet bejaard zijn, kijkt hij scherp uit zijn ogen. Op zijn hoofd prijkt de rode baret met daarop het embleem van het Britse glider (zweefvliegers) regiment. Ik zie dat de heren een plek zoeken en vraag zonder na te denken of ze misschien aan ons tafeltje willen zitten zodat ze bij het raam kunnen zitten. Dankbaar geven ze aan dit wel te willen. Ruud en ik verhuizen naar het tafeltje naast hen.

Direct raken we in gesprek met de mannen die nu naast ons zitten. Het blijken Slag om Arnhem veteraan Peter Clarke van 96 en zijn begeleider Alan Fisher te zijn. Terwijl koffie, lunch en nog meer koffie bestelt worden voert Alan enthousiast het woord en vertelt hij het verhaal van Peter tijdens de Slag om Arnhem. Regelmatig vult Peter hem, al kauwende op een uitsmijter, aan. Peter is op zijn 23e als piloot van een Horsa zweefvliegtuig geland bij Wolfheze. Op dat moment is Peter een ervaren piloot, hoewel hij enkel trainingservaring bezat. Graag had hij in Italië of Normandië ingezet willen worden maar dit was er, door verschillende omstandigheden, nooit van gekomen. In Nederland volgde een landing volgens het boekje, aldus Peter. In zijn zweefvliegtuig bevonden zich, naast zijn co-piloot Arnold Phillips, leden van een mortiergroep van het eerste bataljon The Border Regiment. Alan laat een bekende foto van de gevechten in Oosterbeek zien. Hierop is deze mortiergroep te zien.

De wereldberoemde foto van de mortiergroep die door Peter in zijn zweefvliegtuig is vervoerd naar Oosterbeek. Peter heeft deze mannen nadat ze uit zijn gestapt nooit meer gezien.

Eenmaal in Oosterbeek aanbeland maakt Peter de gevechten mee en neemt hij, ondanks het feit dat hij erg gelovig is en niet gelooft in het doden van een ander, ook actief deel aan de gevechten in de buitenwijken van Oosterbeek. Of hij echt iemand geraakt heeft weet Peter niet, hij heeft geschoten in de richting waar de vijand was. Peter besluit in het park bij het hoofdkwartier van de Engelsen, Hotel Hartenstein, een eerste hulp post op te zetten. Doordat hij een medische training heeft gehad voordat hij zich aan heeft gemeld bij de Airforce, heeft hij het idee zich hier nuttiger te kunnen maken dan op het slagveld. Bovendien hoefde Peter dan ook niet op de vijand te schieten. Ondanks dat het geen officiële verbandpost is, stromen de gewonden direct binnen. Ondanks een tekort aan medische hulpmiddelen vecht Peter terwijl de gevechten om hem heen heviger worden voor ieder leven. Als de Engelsen zich op 25 september moeten terugtrekken weigert Peter mee te gaan. Hij vindt dat hij bij de gewonden moet blijven. Op dat moment heeft hij twee zwaargewonde soldaten die hij verzorgt. De Duitsers maken Peter krijgsgevangen en sturen hem met de andere Britse krijgsgevangenen via Apeldoorn naar het oosten van Europa. Onderweg weten Peter en enkele anderen korte tijd te ontsnappen. Door pure pech worden ze door de Duitsers gevonden en weer opgepakt. Uiteindelijk komt Peter in een kamp in Sagen in Polen terecht en moet hij als de Russen dichterbij komen aan één van de vele dodenmarsen deelnemen. Honderden kilometers worden afgelegd voordat Peter in februari 1945 uiteindelijk door de Russen wordt bevrijd en terug kan keren naar huis.

Peter Clarke tijdens een herdenkingsmoment van de Slag om Arnhem

 

 

 

 

 

Met open mond luisteren Ruud en ik naar dit verhaal. Regelmatig realiseer ik me hoe ongelofelijk bijzonder het is dit mee te maken en wat een eer het is dat wij de kans krijgen met deze man te praten. Dat Peter en Alan zo vriendelijk zijn onze vragen te beantwoorden. Ze lijken ons gezelschap ook erg op prijs te stellen want we worden uitgenodigd mee te gaan naar een kleine herdenking van de omgekomen zweefvliegers bij het monument De Naald in Oosterbeek. We twijfelen niet, we gaan mee, het avontuur gaat verder.

Terwijl we naar de parkeerplaats lopen waar Alan zijn auto heeft staan, we zouden met hun meerijden naar de herdenking, duwt Alan Peter voort in de rolstoel. Tijdens de wandeling naar de parkeerplaats valt het me op hoe bijzonder mensen reageren op het feit dat er een Slag om Arnhem veteraan langskomt. Een enkeling klapt, sommigen willen graag de hand van Peter schudden en bedanken hem, een aantal mensen beginnen te roepen en zwaaien. Peter vind het prachtig en neemt overal de tijd voor. We stappen in de auto van Alan. Peter voorin, Ruud en ik achterin. Steeds weer realiseer ik me hoe bijzonder en op een bepaalde manier ook bizar deze situatie is. Het ene moment wil je een bakje koffie gaan drinken en een aantal uur later zit je met een veteraan in de auto op weg naar een herdenking. De sfeer is goed, Alan is een hele aardige man en Peter is, ondanks dat hij niet alles meer helemaal meekrijgt, scherp en vol humor.

Bij het monument De Naald tegenover het Airbornemuseum vind de herdenking plaats. Er zijn slechts enkele tientallen belangstellenden en een groep Engelse militairen die de dienst ondersteunen. Wat is het bijzonder en eervol om een aantal meter achter de rolstoel van een veteraan die je nu behoorlijk goed kent te kunnen herdenken. Het begint te regenen tijdens de dienst. Alan geeft ons een extra paraplu die hij mee had genomen. We bidden samen, zingen ‘blijf mij nabij’. Aan het einde van de dienst blijkt dat Peter een legende is onder de Britse militairen die aanwezig zijn. Hij neemt uitgebreid de tijd ze te spreken en geniet van alle aandacht. Ruud en ik nemen afscheid van Alan. We wisselen onze mailadressen uit en beloven contact te houden.

Direct na thuiskomst mailt Alan mij dat ze een goede reis hebben gehad en veilig thuis zijn. Hij bedankt ons voor de gezellige middag en goede gesprekken. In de maanden die volgen krijg ik het adres van Peter en stuur ik hem de foto die we genomen hebben samen. Daarbij schijf ik een lange brief waarin ik alles zet wat ik eigenlijk ooit tegen een veteraan heb willen zeggen maar waar ik nooit de kans of tijd voor heb gehad. Ik dank Peter voor zijn heldenmoed en opofferingen en beloof hem zijn verhaal en het verhaal van de Slag om Arnhem levend te houden. Via Alan hoor ik dat Peter de brief heeft ontvangen en heeft gelezen. Ik hou regelmatig contact met Alan en hoor dat ze plannen maken ook in 2018 weer naar Oosterbeek te komen. We spreken af elkaar te ontmoeten als dit mogelijk is. In april krijg ik van Alan een droevige mail. Op 3 april is Peter na een kort ziekbed overleden. Alan mailde dat hij vlak voor zijn dood nog had aangegeven erg uit te kijken naar zijn volgende bezoek aan Oosterbeek in 2018. Ondanks het feit dat je weet dat iemand van 96 kan overlijden, greep mij het overlijden erg aan. Ik kende Peter slechts 3 uur, maar het waren misschien wel de meest bijzondere en inspirerende uren uit mijn leven.

Hoe een kortstondig contact grote impact kan hebben. Vanaf nu loop ik op een andere manier door Oosterbeek. Ik heb het gevoel dat Peter meekijkt..

Peter Clarke 1921 – 2018

 

 

 

 

Boekrecensie Zwarte bladzijden uit de vaderlandse geschiedenis (Rob Hartmans)

ISBN: 9789401910385
Uitgeverij: Omniboek
Uitvoering: Paperback / softback
Omvang: 224 pagina’s
Afmeting: 236 mm x 155 mm x 23 mm
Verschijningsdatum: 28-11-2017
Taal: Nederlands
Genre: Geschiedenis algemeen

 

In de Nederlandse geschiedenis zijn er vele zaken gebeurd waar we trots op mogen zijn. Voor een relatief klein land , hebben we ons wereldkundig toch op de kaart weten te zetten. Zo kan het zijn dat bepaalde zaken die de geschiedenis van ons land hebben vorm gegeven, internationaal alom waardering genieten en soms bij uitstek de reden(en) vormen waar ons land om bekend staat. In de 17e eeuw, gedurende de periode waarin ons land een republiek is, heerst er bijvoorbeeld in tegenstelling tot veel andere landen op het Europese vasteland, een relatieve vrijheid op het gebied van de godsdienst. De wetenschap kan er, naast de godsdienst, floreren en dit leidt tot een scala aan belangrijke innovaties en een bloeiende ontwikkeling van de wetenschap en handel.

Daarnaast kent ons land in die periode, ook in vergelijking tot de landen om ons heen, geen gewelddadige revoluties zoals elders rond 1848 wel het geval is, in een tijd dat de roep om meer vrijheid en democratie voor burgers steeds luider wordt verkondigd en door de Europese lucht schalt. Er wordt door de hand van Thorbecke een grondwet gevormd welke later voor meerdere naties model zal staan voor de grondwetten welke zij invoeren. Deze grondwet vormt nog steeds het sterke fundament waarop het huidige bestuur in ons land wordt uitgevoerd. Vooral ook in de jaren zestig en zeventig van de twintigste eeuw kenmerkt ons land zich door gelijke rechten voor man en vrouw, acceptatie van homoseksualiteit nadat al een gezonde verzorgingsstaat werd gevestigd.

Toch heeft ons land ook elementen in haar geschiedenis, welke niet onomstreden zijn en, waar steeds meer aandacht voor komt. Niet alleen op scholen, maar ook in de media. Gruwelijkheden zijn in de naam van ons land op grote schaal gepleegd. Naast innovatie en relatieve tolerantie mogen we met betrekking tot de geschiedenis van ons land de begrippen slavernij, hebzucht en zeker ook agressie niet vergeten worden. De slavenhandel en het uitmoorden van dorpen en gebieden gedurende de periode van het kolonialisme zijn hier om twee voorbeelden te noemen, onlosmakelijk mee verbonden. Deze, en andere zaken, zoals bijvoorbeeld collaboratie en passiviteit tijdens de Tweede Wereldoorlog, vormen dan ook de zwarte bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis.

Bij het kijken naar de geschiedenis van een land hoort een kritische blik. Om die reden is het ook goed om naar de minder goede daden welke in de naam van ons land zijn gebeurd te kijken en deze voor het voetlicht te laten treden, zodat we ons hier ook bewust van zijn. Daarbij is het ook belangrijk het hele plaatje, de context, te bekijken. Daarbij moet men altijd de normen en waarden van de tijd van het beschouwde meenemen bij het bezien ervan. Maar dat wil niet altijd zeggen dat deze model staan voor de daden zoals deze zijn gepleegd en dat vanuit de normen en waarden bezien datgene wat er gebeurd is kan worden goed- of afgekeurd.

In dit boek worden vragen gesteld aan de omgang met onze geschiedenis. Mogen we nog wel een zeeheldenbuurt vereren met die naamgeving? Mag zwarte piet nog? Mogen er nog standbeelden staan van “helden” uit de Nederlandse geschiedenis? Is de geschiedenis zoals zij in de schoolboekjes staat nog wel logisch en terecht? Auteur Rob Hartmans beschrijft in zijn boek deze zwarte bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis, omdat hij vindt dat we recht hebben op de waarheid zoals die is, en of dat nu een pijnlijke is, of niet en dat lijkt me zeker goed.

Je zou kunnen zeggen dat in een periode waarin normen, waarden en (volledigheid van de) geschiedenis (nog steeds) volop ter discussie staan, dit boek makkelijk scoren is. Het sluit aan bij de punten die bijna wekelijks in de media voorbij komen, zeker in de maand december. Verbinden in de samenleving blijft lastig. Kloven in de samenleving zijn er om gedicht te worden, maar dan moeten alle betrokkenen wel bereid zijn tot toenadering. Ook moeten alle partijen oog willen hebben voor de gehele geschiedenis zoals die is, in goede, en in slechte zin. Helaas is dat er nog niet (voldoende) waardoor er nog veel meer water door de zee zal moeten vloeien eer men van een breed gedragen en vollediger beeld van de geschiedenis binnen de samenleving kan spreken. Zouden de tegenstanders ervan, de gehele geschiedenis van bijvoorbeeld zwarte piet kennen en de veranderende context van die cultus in de geschiedenis maar ook als beleving door de samenleving, dan zou deze figuur voor deze groep zich wellicht minder geschikt lenen als aanleiding op de barricades te gaan staan.

Andersom zou inzicht in de geschiedenis rondom het kolonialisme bij een breder publiek, en dus ook onder bijvoorbeeld voorstanders van zwarte piet, er toe kunnen leiden dat ook hier meer begrip ontstaat. Maar geschiedenis wordt vaak slechts in flarden en incompleet benoemd, los van datgene wat men binnen het vak geschiedenis standplaatsgebondenheid noemt; het perspectief van degene die er naar kijkt. Men zal dan ook met elkaar in dialoog moeten blijven. Ik had liever een boek gezien dat ingaat op hoe men dat kan gaan bewerkstelligen. Toch kan dit boek bijdragen aan een beter inzicht in onze vaderlandse geschiedenis in het actuele debat omdat het een eerlijke weergave vormt van wat er gebeurd is. Daarmee zou het mits iedereen er welwillend tegenover gaat staan, een klein radertje kunnen vormen van een beter Nederland, dat zich (beter) bewust is van haar eigen verleden.

Hollandse schilderkunst in de Gouden Eeuw

De Gouden Eeuw heeft vele Nederlandse meesterwerken in de kunst voortgebracht. Vorig jaar bracht ik een bezoek aan het Mauritshuis in Den Haag, waar ook dit werk, van de hand van Paulus Potter genaamd de Stier hangt. Het werk valt op door zijn grootte: het meet 2.36 x 3.39 meter. Daarbij valt eveneens op dat Potter er voor koos een alledaags iets als een stier op zulke grote afmetingen weer te geven. Het doek is niet op locatie geschilderd, maar uitgewerkt aan de hand van tekeningen in het atelier. Dat kun je ook zien aan de manier waarop de stier is weergegeven. De stier is namelijk niet geheel realistisch weergegeven, maar lijkt eerder een samenstelling van tekeningen van stieren van verschillende leeftijden te zijn. De Gouden eeuw bracht nieuwe stijlen en genres voort, die men in het buitenland helemaal niet kende.

De Stier van de hand van Paulus Potter (1647). Bron: www.mauritshuis.nl

Uniek

Het feit dat er zulke gewone taferelen geschilderd werden was uniek te noemen in de schilderkunst in de Gouden Eeuw. Schilderwerken werden namelijk in die tijd doorgaans gekenmerkt door bijbelse taferen, historische gebeurtenissen, portretten van adellijke of geestelijke lieden of onderwerpen uit de mythologie. Maar een aantal gebeurtenissen hebben er toe geleid dat een verandering in de schilderkunst in de Nederlanden plaatsvond. Vanwege de harde represailles die de Spanjaarden voerden tegen het nieuwe opkomende protestantisme vanaf het zesde decennium van de zestiende eeuw, kwam er al snel een uittocht van aanhangers van het nieuwe geloof op gang, welke uitweken naar Engeland, de Duitse landen en ook De Republiek. Met de welvaartsgroei in de 17e eeuw, toen en doordat De Republiek meer en meer onder het juk van de Spanjaarden uitkwamen, kwam er meer besteedbaar inkomen vrij voor aankopen van schilderijen onder met name de burgerij; de vraag groeide. De vrijheidsstrijd van de Nederlanden tegen de Spanjaarden zorgde er ook voor, met name na de Val van Antwerpen (1585), dat er een grote groep mensen ontwikkelde burgers naar de noordelijke gewesten Zeeland en Holland uitweken. Deze groep bracht ook kunstschilders mee, met eigen technieken en genres.

En met de strijd tussen de katholieken en de protestanten gedurende de reformatie werden schilderijen met specifiek katholieke taferelen voortaan taboe in De Republiek. Daarnaast verliepen de kunstaankopen via de handel en werd er weinig in opdracht geschilderd. Kunst werd steeds meer verzameld. De handel in kunst explodeerde dan ook. Hierdoor trad steeds meer specialisatie onder de schilders op om onderscheidend te kunnen zijn. Miljoenen schilderijen van hoge kwaliteit werden in de Gouden Eeuw vervaardigd. De handel in schilderijen was groter dan die in boeken te noemen en in ieder huis van een ambachtsman hing wel een schilderij. Schilderijen werden dus gemeengoed onder de burgerij.

It`s hard to earn a livin`

Schilders uit de Gouden Eeuw werden beroemd, maar meestal pas in de eeuwen die volgden. Veel schilders moesten omdat wegens de grote aantallen kunst in de handel ook weer veel gaan produceren om uberhaupt rond te kunnen komen. Sommige schilders, tenzij ze in hun eigen tijd wel al bekend waren en dus een hogere prijs voor hun werk konden vragen, hielden er bijbaantjes op na om rond te kunnen komen of verlieten zelfs het vak. Ook waren bepaalde genres meer populair onder kopers dan andere. Zo was het makkelijker een landschapschilderij te verkopen dan een historisch tafereel.

Portretten

Onder de welgestelden werden portretten steeds populairder. De portretschilders bij uitstek in deze periode zijn Rembrandt en ook Frans Hals. Met dit genre kon Rembrandt in elk geval zijn grootste financiele succes vergaren, hoewel hij zelf liever het historische genre schilderde. Portretten uit deze periode tonen vaak, in tegenstelling tot portretkunst uit andere landen binnen deze periode, een sombere kledingstijl en achtergrond, op calvinistische leest geschoeid. Het moment waarop kopers vaak kozen voor een zelfportret was het huwelijk. De grootste mijlpaal in het leven van de opdrachtgevers mocht vereeuwigd worden op het doek.

Frans Hals – De vrolijke drinker (1628-1630)

Alledaags leven

Ook het genre waarbij taferelen uit het alledaags leven werden geschilderd werden in de 17e eeuw snel populairder. Jan steen is hiervan de bekendste exponent. Deze schilderijen hebben ons ontzettend veel verteld over de manier waarop het gewone leven er in de 17e eeuw uit heeft gezien. Steen zette vaak familie in als modellen voor zijn taferelen. Zijn schilderijen kennen daarnaast vaak een moralistische boodschap waarmee hij lijkt te waarschuwen voor zedige zaken.

Jan Steen – Pas op voor rijkdom (1663)

 

 

 

 

 

 

 

Wereldwijde faam

Nederlandse werken uit de Gouden Eeuw hangen over heel de wereld, van Hermitage tot National Gallery. Het Louvre heeft enkele bekende werken van Hollandse en Vlaamse meesters en ook in het Metropolitan vind je veel werken van de hand van Hollandse meesters, waaronder Rembrandt, Vermeer en van Ruysdael. Het dagelijks leven dat door de Nederlandse schilders werd afgebeeld, en het hiermee gepaard gaande realisme in wat men maakte, werd werd wereldberoemd. De Nachtwacht is waarschijnlijk de meest bekende exponent van de Hollandse school in deze periode. Deze werd in het Rijksmuseum bezocht door zo`n 2,2 miljoen bezoekers in 2016. De waarde van het doek wordt geschat op zo`n 500 miljoen euro (2011). Het geeft aan dat de stukken uit met name deze periode in de Nederlandse schilderkunst kwalitatief tot de besten in de wereld behoren.

Een geopolitieke tour rond de wereld; nieuwste geschiedenis

Een geopolitieke reis in de actualiteit te beginnen met Europa

 

 

 

 

 

 

Door: Ruud Willems

De titel van deze blog doet vermoeden dat Europa nog steeds een rol te vervullen heeft op het geopolitieke schaakbord van de wereld. Dat is ook zo. Of we blij moeten zijn met de rol die Europa daarbinnen nog kan spelen, is een tweede, los van de manier waarop deze momenteel door commissies, organen en politiek leiders van onze tijd worden ingevuld. Europa wordt namelijk enerzijds extern bedreigd door machtsblokken in het oosten (Rusland/China) en zuiden (Turkije) en loopt aan de leiband van de VS. Anderzijds wordt het intern bedreigd door migratiestromen en de problematiek daaromheen, besluiteloosheid, trage besluitvorming, economische dreiging, interne verdeeldheid, en de tactieken van de NAVO. Europa is meegezogen in het tijdperk van het bewerkstelligen van regime-changes in o.a. het Midden-Oosten vanaf de regering van George W. Bush en proeft daar nu de zure druiven van.

Ook heeft Europa zichzelf in de vingers gesneden door het invoeren van sancties tegen Poetin. Poetin heeft hierop het contact met China, Iran en Turkije verstevigd. Het is dan ook een illusie om te denken dat de sancties opgelegd door het Westen van grote invloed zijn op de economie in Rusland. Sterker nog, de economie van Rusland is onder de leiding van Poetin in de periode 2000-2008 na de ineenstorting aan het einde van de Koude Oorlog zo goed als op het oude niveau. In afgelopen jaren voelde Rusland tijdelijk in sterke mate het teruglopen van de inkomsten uit gas- en oliebaten, maar het heeft Rusland dus in de handen doen drijven van andere economieën dan die in het Westen. Voor 2020 heeft Poetin het plan uitgerold om de Russische economie de top-tien van de wereld in te brengen.

De sancties aan Rusland opgelegd door Europa werden zoals we weten opgelegd naar aanleiding van de gebeurtenissen in de Oekraïne. Rusland had de Krim geannexeerd. Dat woord, waarbij steeds – om een voorbeeld te geven – wordt verwezen naar een daadwerkelijke annexatie uit het verleden, namelijk die van het Sudetenland door Nazi-Duitsland, wordt door het Westen steeds in alle media gebruikt; in de pers, op tv, in actualiteitenprogramma`s. Maar men vergeet hierbij dat de bewoners in dat gebied zelf om (militaire) steun vanuit Rusland hebben gevraagd. Kan men dan nog spreken van een annexatie? Daarnaast ligt Sebastopol, de plek waar zich de enige haven voor Rusland bevindt welke het hele jaar geopend kan blijven voor de Russische marine, op de Krim. Het is voor Rusland ondenkbaar, dat deze haven onder de invloedssfeer komt van de NAVO, wat het geval zou zijn als Oekraïne daadwerkelijk onderdeel van de EU uit zou gaan maken.

Oekraïne zelf was een tweetalig land tot aan de staatsgreep van 2014, maar het eerste beleid na de omwenteling naar een westers georiënteerde regering, was het afschaffen van de tweetaligheid in Oekraïne. Dit werd als onaanvaardbaar gezien voor de Russisch sprekende meerderheid in het oosten van de Oekraïne, waarmee de rellen in het gebied naast de roep om onafhankelijkheid steeds groter werden. Duidelijk is ook geworden dat (ik spreek dan ook van een staatsgreep en niet van een op instigatie van studentenprotesten uitgebroken revolutie) de VS zich bemoeid heeft met de benoemingen van mensen in de nieuw te vormen regering na de omwenteling. In een uitgelekt transcript van een telefoongesprek tussen Victoria Nuland, de Assistent Secretary of State ten tijde van de regering Obama, en de US-ambassador voor de Oekraïne, Geoffrey Pyatt, wordt duidelijk dat de VS een duidelijke voorkeur heeft gehad voor bepaalde personen in de regering en zich hier dus stringent mee bemoeide.

Wat betreft de kwestie rondom de MH-17 zijn er ook nogal wat vragen omtrent de handelswijze van Nederland zelf t.a.v. het onderzoek naar de toedracht. Waarom was bijvoorbeeld Frans Timmermans niet op de rampplek van de MH17? Nederland had de leiding in het onderzoek naar de oorzaak van de ramp. Er werd al snel uitgegaan van de schuld van de rebellen in Oost-Oekraïne, met de steun van de Russen, maar is daar wel bewijs voor? Bewijsstukken die naar boven kwamen waren afkomstig van de Oekraïense veiligheidsdiensten. Waarom doet de Nederlandse regering zo geheimzinnig rondom de uitkomsten van het rapport? Met de aanwezigheid van satellieten van diverse landen gericht op die regio lijkt het onmogelijk dat daadwerkelijk onduidelijk is wat er echt is gebeurd met de MH-17 en door wie dat vliegtuig is neergeschoten en of er al dan niet opzet in het spel is geweest. Wat belangrijk is, is dat de rechtszaak tegen de daders van het neerschieten van het vliegtuig steeds wordt uitgesteld. Waarom duurt dat zo lang? Waarom geeft Rusland de echte primaire radarbeelden van het toestel niet vrij? Waarom kan men zich niet herinneren wat het gesprek met de verkeersleiding opleverde, welke als laatste contact had met het vliegtuig heeft getuigd? Waarom heeft een rechter moeten bepalen dat de Nederlandse regering de notuelen van de MH-17-commissie dient vrij te geven? Kortom; de tragedie van nabestaanden, achterblijvend met veel vragen, die meer rust zouden kunnen vinden door antwoord te krijgen op deze vragen en speelbal zijn van (geo-)politieke belangen, lijkt steeds groter te worden.

Zuiver op de keper beschouwd speelt Europa geen daadkrachtige rol op het geopolitieke wereldtoneel. De politieke leiders volgen de wens van Washington en hebben hun handen vol aan de migratie-ellende en het nadenken over hoe men onder elkaar in Europa vooral op economisch en monetair vlak verder moet. Draghi gooit er tot 2019 nog wat extra euro`s tegenaan waardoor de rente lekker laag blijft. Dankzij een foutje in het verdrag van Maastricht, is de ECB toch overgegaan tot extreme kwantitatieve verruiming in het monetair beleid. Iets wat indruist tegen de basisprincipes welke de initiatiefnemers van Europees gecentraliseerd monetair beleid voor ogen hebben gehad. De zuidelijke landen hebben de meerderheid qua stemmen in de ECB en de stem van de president van de Bundesbank telt even zwaar als die van de voorzitter van de banken op Cyprus bijvoorbeeld. De zuidelijke landen kennen echter een andere interpretatie van de regels binnen het verdrag, dat in de geest van de noordelijke landen is opgesteld in de veronderstelling dat iedereen zich ook aan die regels houdt, maar dat is dus nu niet het geval. Verschillende economen zijn van mening dat Draghi hiermee een bom onder de monetaire stabiliteit in de EU heeft gelegd.

VS & Rusland

Eurazië wordt het wereldtoneel van de toekomst als het zich in dit tempo door kan blijven ontwikkelen. Rusland en China hebben de handen zowel militair als economisch in elkaar geslagen en het tempo waarin alleen al infrastructurele ontwikkelingen vorderen, is van immense proporties. Onlangs heeft voormalig minister van buitenlandse zaken van de VS, Henry Kissinger zich laten horen inzake de verbeterde houding tussen Beijing en Moskou. Hij brengt advies uit aan de regering Trump. Daar waar Kissinger het gevaar van oorlog met China en ook Moskou ziet en een detente (ontspanning) nastreeft, ligt dat anders voor één van Trumps andere adviseurs, Steve Bannon, uit wiens mond we onlangs nog op konden maken dat een oorlog tussen de VS en China op termijn onvermijdelijk is (Bannon heeft deze week het veld moeten ruimen uit de National Safety Counsil, en prompt daarop mochten van Trump ook weer de oud-directeur van de veiligheidsdiensten, Dan Coats en de stafchef van de legeronderdelen, Joseph Dunford  plaatsnemen in de raad). Trump lijkt te zijn bezweken voor de krachten die hem beïnvloeden vanuit het Pentagon. De aanval op de Syrische luchtmachtbasis lijkt hiervan een voorbeeld. Waren de beelden die we op ons netvlies kregen van de slachtoffers van de gifgasaanval welke leidde tot de Amerikaanse tegenreactie wel echt? In elk geval kwam de actie Trump erg goed uit, omdat het binnenlands de aandacht van vermeend hoogverraad wegens Russische betrokkenheid bij zijn verkiezing afleidt. Trump heeft de aanval aangekondigd aan de Russen, enkele uren voordat deze werd uitgevoerd. Zo`n 59 Tomahawk-raketten werden afgevuurd op de Syrische luchtmachtbasis. Toch was de schade erg gering aan het vliegveld, een dag later was het alweer operationeel en vliegtuigen werden er niet door beschadigd. Ook dit gegeven roept vragen op. Het lijkt er op dat de Russen een flink aantal Tomahawks uit de lucht hebben weten te halen. Als de Amerikanen dit hebben uitgevoerd om Trump steviger in het zadel te helpen, speelt men erg hoog spel met de vrede in de wereld. Poetin heeft de VS sterk gewaarschuwd dit niet nogmaals uit te voeren, en er was een moeizaam overleg van Tillerson, Poetin en Lavrov voor nodig om de plooien een klein beetje glad te strijken. Poetin maakte deze week een verwijzing naar het moment waarop de VS onder valse voorwendselen Irak binnenvielen, hiermee de doos van Pandora openend. Alles duidt op een incompetente, onvolledige en onduidelijke Amerikaanse houding t.a.v. ingrijpen in Syrië. Er is totaal geen eenheid op het gebied van zowel het beleid in de VS als Europa. Trump heeft aangegeven dat de raketaanval op Syrië een eenmalige actie is geweest, vervolgens spreekt veiligheidsadviseur McMaster dat weer tegen etc. Helaas zien we die tekenen vanuit de VS niet enkel inzake Syrië maar ook t.a.v. Noord-Korea.

Wil de VS economisch een belangrijke rol blijven spelen op het wereldtoneel dan zou een politiek van ontspanning met Rusland en China meer voor de hand moeten liggen daar waar dit nu niet gebeurt. De Neocons doen hun werk op de achtergrond en voelen zich bedreigd nu Rusland en China de handen ineengeslagen hebben. Zij spreken de spierballentaal van het wapengekletter dat je nu hoort. Oekraïne, Noord-Korea, maar zeker ook Syrië zijn daarbij sleutelgebieden. Na de recente gifgasaanval in Syrië en de gebeurtenissen in de Korea`s staan de verhoudingen weer op scherp tussen de machtsblokken.

NAVO

De NAVO vormt de militaire voorpost van de VS die ervoor moet zorgen dat de belangen der Amerikanen richting Eurazië niet in het gedrang komen en worden bewaakt. Even leek het er op alsof de NAVO zijn bestaansrecht beetje bij beetje aan het verliezen was, na het einde van de oorlog in Joegoslavië. Gelukkig voor de NAVO was er de kans op een staatsgreep in Oekraïne, waar een iets te Poetin-minded president resideerde in Kiev. Met de oorlog in Oekraïne – waar etnische Russen die Russisch spreken, die bij Rusland willen horen en Poetin om steun gevraagd hebben vechten tegen Oekraïne – werd weer een legitieme aanleiding voor het voortbestaan van de NAVO geschapen. Allemaal in het belang van de Amerikaanse buitenlandpolitiek. Wat dat betreft lijkt de rol die Europa speelt wel wat weg te hebben van de rol die Zuid-Korea speelt aan de oostzijde van het heartland, zoals Mackinder (1861-1947), Brits geograaf en politicus die bekend werd met zijn heartland-theorie, het noemde. Met het heartland doelde hij in de tijd dat Groot-Brittannië nog de grootste maritieme macht ter wereld was, op de dominante factor op het Euraziatische continent, Rusland. Raketjes aan de westzijde, raketjes aan de oostzijde: het heartland volgens Mackinder wordt vandaag de dag zogezegd omsingeld door Amerikaanse militaire aanwezigheid.

Het schept een situatie die Rusland en China steeds verder in elkaars armen drijft, in een tijdperk waarin juist dat gebied waarschijnlijk economisch steeds dominanter gaat worden, als is het maar om het feit dat daar plannen geënt op een duidelijke visie naar de toekomst toe worden gesmeed op economisch vlak, daar waar de westerse economieën toch vooral uitgaan van de waan van de dag en hoe hier op korte termijn zoveel mogelijk winst na te jagen valt. De NAVO heeft er alle belang bij om voormalig Oostbloklanden de angst voor de grote beer uit het oosten aan te jagen. De angst in die landen is ook reëel als we naar de geschiedenis kijken. Rusland heeft die landen in het verleden ook daadwerkelijk binnengevallen, met alle verschrikkingen van dien. De angst is vergelijkbaar met zoals sommige landen die hebben voor een te machtig Duitsland. Het militaire hoofd van de NAVO, Generaal Breedlove (Supreme Allied Commander Europe), blijft echter Rusland provoceren. De NAVO staat al aan de grenzen van Rusland, een gevaarlijke situatie die tot doel heeft een verandering van regime te bewerkstelligen in Rusland zelf. Dat dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren in Rusland lijkt nog niet voor de hand te liggen ondanks regelmatige protesten onder anti-Poetin aanhangers, zoals vorige week nog te zien was.

Erdogan

Erdogan lijkt ondertussen zijn volk voor te bereiden op een vertrek uit de EU. Dat merk je aan de manier waarop hij landen in Europa afschildert en de manier waarop hij politieke leiders in Europa aanspreekt. Door Duitsland aan te spreken op het schuldgevoel dat er 70 jaar na dato nog steeds leeft als gevolg van de Tweede Wereldoorlog, raakt hij er met de woorden dat de Duitsers weer fascistisch-Nazistische trekjes krijgen, nog steeds een gevoelige snaar. De gevoelige snaar. Als je een moslim vraagt wat ze hebben tegen de westerse cultuur dan beginnen ze meestal over de kruistochten en dat wij dus begonnen zijn. Totale onzin natuurlijk als je een beetje de geschiedenis kent van die kruistochten en vooral de aanleiding er naar toe. Hier wordt feilloos het verschil tussen mindset van de islam en die van het Westen aan de oppervlakte duidelijk. De islam is een religie waarin schaamte een grote rol speelt. Fouten toegeven is dan ook geen gemeengoed binnen de islam. Het Westen met haar Joods-christelijke traditie is doordrongen van schuldbesef: de zonde. Biechten en we kunnen weer verder. Met de uitspraken richting Duitsland die nog steeds kampen met het trauma van hun Nazi-verleden, maar ook Nederland, speelt Erdogan hier handig op in. In die zin mankeert Duitsland ook de kracht van eenheid binnen Europa, want het zorgt ervoor dat het machtigste land op het vasteland geen krachtige reactie laat horen op dergelijke aantijgingen van de man die reeds als sultan wordt aangesproken door zijn aanhangers. Het woordje ondemocratisch is uit de mond van Erdogan ook belangrijk want op die manier wil hij laten zien dat Europa helemaal geen democratisch beleid laat zien, daar waar hij zichzelf wel posteert als democratisch politicus. Europa is waarschijnlijk ook beter af zonder de islamitische paria in hun midden hoewel, met een eventueel toekomstig wegvallen van Turkije verdwijnt ook een machtige militaire bondgenoot. De dreiging van het opblazen van de vluchtelingdeal zorgt er echter op een niet te begrijpen manier voor dat Europa angstvallig probeert de band in stand te houden. De deal had er nooit mogen komen. Duizenden mensen verdrinken nog steeds jaarlijks, ondanks de deal. Had men het Australische beleid gevolgd aan de zuidranden van Europa, door alle bootjes terug te slepen, was de motivatie bij de vluchtelingen te kiezen voor die route weggehaald en waren vele mensenlevens niet gedoemd tot de kelders van de middellandse zee. Anderzijds wil hij ook voorkomen een duidelijk kamp te kiezen in de betrekkingen tussen de VS en Rusland, hij flirt en vloekt met en tegen beiden, wanneer het hem uitkomt. Erdogan doet dit omdat hij zijn grootste doel helder voor ogen heeft; het realiseren van het nieuwe Turkije. Een Turkije dat weliswaar nog steeds hier en daar seculier te noemen valt, maar met een veel sterkere aanwezigheid van de islam in het openbaar leven. Velen vragen zich af of het tot een sharia in dat nieuwe Turkije komt. Dat valt nog te bezien, maar een heel stuk conservatiever wordt het zeker. Om dit alles te bereiken is Erdogan zeer overtuigd van zijn eigen kunnen. Hij denkt dat hij de enige is die het voor elkaar kan krijgen en daarom is elke minuut er nu één. Om zijn wensen te begrijpen moet je eigenlijk de achtergrond kennen van Erdogan. Hij kende zeer vrome ouders, met name zijn vader en groeide op in een eveneens arme wijk in Istanbul; Kasimpasa, een ruige buurt waar Erdogan leert overleven. Dit was tevens een wijk die zich kenmerkte door de aanwezigheid van vele gelovige en zeer arme migranten die er neerstreken in hun zoektocht naar een (betere) baan. Errdogan werd naar een islamitische school gestuurd waar hij uitblonk in het citeren van Koranverzen. In de kemalistische samenleving (seculier Turkije waarbij de islam geen grote rol speelde en de politiek binnen de staat werd bewaakt door het leger naar de geest van Mustafa Kemal Atatürk) werden de arme gelovige arbeiders vaak niet gehoord; er werd door de kemalisten op hen neergekeken. Erdogan refereert hier nog vaak aan in zijn redevoeringen. Hij posteert zich als “man van het volk”.

Dat hij het referendum gaat winnen leidt geen twijfel. De weg is dan voor Erdogan vrij tot 2029 om het nieuwe Turkije te vervolmaken. Toch blijft Turkije ook een verdeelde samenleving. Bijna 50% van het volk in Turkije is niet op de hand van Erdogan en voelt zich niet serieus genomen. Dat is zelfs met de macht van Erdogan een gevaarlijk hoog percentage. Erdogan mag eigenlijk ook niet eens deelnemen in de regering, want enerzijds is daar de situatie dat hij helemaal geen universitair diploma heeft (een voorwaarde om zijn ambt binnen de regering te mogen uitvoeren), anderzijds is daar de zweem van corruptie die om hem heen hangt. Verder worden de manco`s van zijn economische politiek tot nu toe steeds duidelijker. De schuldenlast van de Turk wordt steeds hoger. Turkije kent daarnaast een groot tekort op de handelsbalans omdat het meer importeert dan exporteert. Wil Erdogan zijn economische beloften aan het volk kunnen waarmaken, zal de economie jaarlijks harder moeten groeien dan deze nu doet. Daarnaast kent Turkije momenteel een brain-drain, want kritische intelligentsia vlucht het land uit. Met het afschaffen van de scheiding der machten en daar een autoritair bestuurd Turkije voor in de plaats te zetten, is het maar de vraag of Erdogan tot 2029 aan het bewind kan blijven.

Rusland

Rusland heeft de rol van grootste vijand van de radicale islam nu wel overgenomen van de VS en zal daardoor meer en meer te maken krijgen met terroristische aanslagen op eigen bodem, de aanslagen in de metro  deze week in St.Petersburg zullen daarvan slechts een voorproefje zijn. Na de gifgasaanval deze week in Syrië, wordt het ook interessant om te zien wat de rol van Rusland wordt of blijft in dat verscheurde land. De steun van Rusland naar zijn bondgenoot gaat ver, want zij willen de toegang over de Middelandse Zee bijven houden met hun marinefregatten.

Ondertussen zijn de banden met de VS bekoeld tot een historisch dieptepunt. Rusland had met Trump gehoopt een president die meer toenadering zou zoeken met Rusland. Poetin is op de achtergrond altijd voorstander geweest van een ontspannen relatie met de VS maar merkt keer op keer dat dit niet mogelijk lijkt te zijn. Ook Trump is nu bezweken voor de krachten om hem heen. Hij lijkt zijn generaals steeds meer de vrije hand te geven. Sinds 2007, waar Poetin diens standpunt t.o.v. de VS en haar buitenland beleid in felle bewoordingen uitte tijdens de veiligheidsconferentie, waar wereldleiders samenkomen om strategische veiligheidsissues te bespreken, heeft Poetin een andere koers t.a.v. de VS ingezet.

VS & China

Voor de VS en China kwamen de gebeurtenissen vorige week ook niet echt op een gelegen moment, of juist wel, want ze hadden in elk geval de kans direct hier over te praten op de top in de VS tussen de Chinese leider Xi Jinping en Trump. Er is veel te bepraten; de handelsoorlog tussen beide economieën, de situatie in de Zuid-Chinese Zee, de Korea`s, Trumps openlijke uiting van de wens meer te willen samenwerken met Taiwan, de stationering van Thaad door de VS in Zuid-Korea etc. Interessant is ook hoe de Chinese leider zal reageren op de aanval die Trump heeft laten uitvoeren in Syrië vorige week. Poetin heeft de aanval veroordeeld natuurlijk, saillant detail is dat Poetin daardoor wel Syrie op tijd heeft kunnen waarschuwen toch vooral hun vliegtuigen elders onder te brengen zodat deze niet geraakt konden worden. Maar Trump heeft natuurlijk voor de buitenwereld wel een correct statement gemaakt ten aanzien van het inzetten van gifgas in die regio. Hij heeft hiermee aan de Russen, Iran en Turkije duidelijk gemaakt dat het gebied voor die partijen geen gebied is waar ze ongemoeid kunnen doen wat ze willen. Maar op de achtergrond heeft hij dus zijn eigen agenda. En die lijkt inmiddels een hele andere inhoud te hebben dan tijdens zijn verkiezingscampagne, waarbij het isolationisme van de VS toch vooral de boventoon voerde. Eigenlijk is hij honderdtachtig graden gedraaid in zijn beleid. De NAVO is weer van immens belang, de muur wordt niet betaald door Mexico, Obamacare blijft van kracht, importheffingen t.a.v. China zijn van de baan, zijn buitenlandbeleid is op de schop etc.

Trump heeft ook aangekondigd dat hij desnoods in zijn eentje Noord-Korea aan zal pakken. Noord-Korea zal zich echter ongetwijfeld bewust zijn van haar kwetsbare positie in de regio. De grootste drijfveer van de Noord-Koreanen zal zelfbehoud zijn. Een aanval op Zuid-Korea zal ertoe leiden dat het land immers zelf binnen enkele minuten van de kaart wordt geveegd. Noord-Korea ligt al sinds het einde van de Korea-oorlog onder de ‘trigger”, dus het zou raar zijn om te denken dat ze ook echt van plan zijn een nucleaire ellende te starten. China lijkt inmiddels in te zien dat ze zich actief moeten gaan bemoeien met het beheersen van Kim Jong Un in hun achtertuin. Al een dag na de ontmoeting met Trump onthield China zich van stemming omtrent de resolutie over de gifgasaanval in Syrië, daar waar het normaal altijd Rusland steunt in diens veto in dergelijke gevallen.

Het is maar de vraag of de onvoorspelbaarheid van Trump niet leidt tot grote catastrofes. De wereld staat op momenten zoals die deze week in het nieuws waren daadwerkelijk op de rand van een nieuwe openlijke wereldoorlog. En dit zijn natuurlijk zware woorden maar we zijn er helaas echt niet ver van af. De spanningen in de wereld worden jammer genoeg op velerlei gebieden steeds groter. Ecologisch, monetair, cultureel, etnisch, demografisch en religieus. Voor Europa zou het goed zijn zich veel meer los te maken van de VS, de EU te herzien en het monetair systeem opnieuw in te richten naar een meer werkbaar systeem, dat niet valselijk geïnterpreteerd kan worden voor eigen gewin van lidstaten. Aansluiting bij en samenwerking met Rusland zou Europa economisch maar ook militair veel kunnen brengen. De Russen en ook Chinezen beschikken over immense grondgebieden die belangrijke grondstoffen voor de nieuwste technologieën herbergen. Probleem is de Westerse media. Deze verspreidt zo`n beetje enkel nog de trans-Atlantische belangen. Dat staat het horen van een meer kritische houding t.a.v. de positie waarin de VS ons de afgelopen decennia heeft gebracht in de weg.